Kỷ niệm 45 năm quân dân Hải Phòng đánh thắng "Pháo đài bay" B52 của đế quốc Mỹ 16-4-1972-16-4-2017
Phát huy truyền thống Trung dũng- Quyết thắng trong thời kỳ đổi mới
Cập nhật lúc09:56, Thứ Bảy, 15/04/2017 (GMT+7)

Cuộc tiến công chiến lược đầu năm 1972 của quân và dân ta ở miền Nam giành được thắng lợi to lớn, đặt học thuyết “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ trước nguy cơ sụp đổ. Trước tình hình đó, chính quyền Tổng thổng Mỹ Ních- xơn phải liều lĩnh huy động không quân và hải quân yểm trợ tối đa cho ngụy quyền Sài Gòn trên chiến trường miền Nam, đồng thời thực hiện cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai với mức độ ác liệt và tàn bạo hơn, mà mục tiêu đánh phá đầu tiên là thành phố Cảng Hải Phòng, trong đó sử dụng cả “pháo đài bay” B52.

 

Máy bay B52 của Mỹ ném bom xuống miền Bắc Việt Nam. (ảnh tư liệu)
Máy bay B52 của Mỹ ném bom xuống miền Bắc Việt Nam. (ảnh tư liệu)

 

Dự kiến trước những phản ứng điên cuồng của địch, Trung ương Đảng ra chỉ thị vạch rõ: Dù đế quốc Mỹ có những âm mưu, thủ đoạn chiến tranh liều lĩnh đến mức nào cũng không thể xoay chuyển được tình thế ở chiến trường. Cả nước phải có quyết tâm, cảnh giác cao, sẵn sàng chiến đấu và chiến thắng trong mọi tình huống.

 

Trước tình hình chiến tranh lại mở rộng trên phạm vi cả nước, quân dân miền Bắc dưới sự lãnh đạo của Đảng nhận rõ âm mưu, thủ đoạn kẻ thù, bình tĩnh, nhanh chóng chuyển mọi hoạt động vào thời chiến.

 

Để sẵn sàng đối phó âm mưu mới của địch, được Quân khu ủy trực tiếp chỉ đạo nhiệm vụ quân sự, ngày từ những tháng cuối năm 1971, đầu năm 1972, Thành ủy, UBND và Thành đội Hải Phòng tổ chức nhiều cuộc họp rút kinh nghiệm chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất, bổ sung hoàn chỉnh phương án tác chiến đánh máy bay (kể cả đánh B52), đánh tàu chiến, đánh địch tập kích ven biển và đổ bộ đường không, tổ chức diễn tập các phương án vào ngày 18-11-1971.

 

Quá trình diễn tập đã quán triệt tư tưởng chỉ đạo của Quân khu ủy: Cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất, đế quốc Mỹ vừa leo thang vừa thăm dò. Nhưng nếu cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai diễn ra, kẻ địch có thể tập trung lực lượng ngay từ đầu, tấn công ồ ạt vào Hải Phòng với những thủ đoạn mới ác liệt hơn, vì Hải Phòng là thành phố công nghiệp đông dân, có nhiều nhà máy, xí nghiệp lớn của Trung ương và địa phương, có nhiều cơ sở vật chất chủ nghĩa xã hội và tiềm lực quốc phòng. Hải Phòng là cửa ngõ của miền Bắc, nơi tiếp nhận sự viện trợ của Liên Xô và các nước XHCN cùng bạn bè trên thế giới. Hải Phòng là đầu mối giao thông đường sắt, đường bộ, đường không, đường biển chi viện cho sự nghiệp bảo vệ miền Bắc, chi viện chiến trường miền Nam và làm nghĩa vụ quốc tế.

 

Cuộc diễn tập của Hải PHòng có tầm quan trọng lớn đối với Quân khu và miền Bắc, được Thượng tướng Văn Tiến Dũng (Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Tổng tham mưu trưởng) và Thiếu tướng Vương Thừa Vũ (Phó tổng tham mưu trưởng) cùng Bộ Tư lệnh Quân khu, trực tiếp là đồng chí Đặng Kinh (Tư lệnh), Nguyễn Quyết (Chính ủy), Lương Tuấn Khang (Phó chính ủy) trực tiếp theo dõi chỉ đạo. Cuộc diễn tập còn có các đồng chí bí thư, chủ tịch các tỉnh, thành phố trên địa bàn Quân khu dự.

 

Tham gia diễn tập cùng quân, dân Hải Phòng có lực lượng phòng không của Sư đoàn 363 (với 2 trung đoàn tên lửa 238 và 285, 2 trung đoàn pháo cao xạ 240 và 252 do thượng tá Bùi Đăng Tự là Tư lệnh, Chính ủy là thượng tá Vũ Trọng Cảnh; lực lượng hải quân có 3 trung đoàn 171,172,175) và một số tàu của Trường hải quân đã có nhiều thành tích bảo vệ thành phố Cảng trong cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất.

 

Lực lượng vũ trang thành phố có các đơn vị dân quân tự vệ, pháo cao xạ 37mm, súng máy cao xạ 12,7mm; 14,5mm và 34 đại đội bộ binh. Hỏa lực tầm cao có 3 tiểu đoàn pháo cao xạ 100mm của tự vệ Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng, Nhà máy xi măng và Cảng Hải Phòng. Các đơn vị phòng không của Bộ Tư lệnh 350 có tiểu đoàn 14 pháo cao xạ 37mm và súng máy 14,5mm; các trung đội trực chiến của các tiểu đoàn thuộc Trung đoàn 50.

 

Xuất phát từ tầm quan trọng của cuộc diễn tập, từ Thành ủy đến các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, các ngành, cơ quan, khu phố, xí nghiệp quán triệt sâu sắc tình hình, nhiệm vụ mới, chấp hành mệnh lệnh nghiêm túc, chủ động hiệp đồng tốt với các lực lượng, các quân binh chủng… để cuộc diễn tập đạt mục đích, yêu cầu đề ra. Tổng kết, rút kinh nghiệm sau diễn tập, Thượng tướng Văn Tiến Dũng đánh giá: Cuộc diễn tập của Hải Phòng là đúng lúc, đúng chỗ, có tính chất toàn diện và đạt kết quả tốt.

 

Cùng với cuộc diễn tập quy mô lớn, cuối tháng 3-1972, toàn thành phố tiến hành các đợt sinh hoạt chính trị trong Đảng, trong các cơ quan, đoàn thể và nhân dân nhằm nhận rõ âm mưu, thủ đoạn mới của đế quốc Mỹ. Đây là đợt động viên chính trị sâu rộng của toàn thành p hố, từ đó nâng cao sức mạnh, ý chí chiến đấu của quân, dân đất Cảng Trung dũng- Quyết thắng.

 

Để sẵn sàng đánh thắng máy bay địch, bảo vệ thành phố, ngày 1-4 1972, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng quyết định cơ cấu, kiện toàn lại Ban chỉ huy quân sự thành phố do đồng chí Trần Kiên, Bí thư Thành ủy làm Trưởng ban.

 

Đầu tháng 4-1972, tình  hình chiến sự càng khẩn trương, sôi động. Ngày 6-4-1972, đế quốc Mỹ huy động hơn 100 lần chiếc máy bay chiến thuật, đánh phá trở lại miền Bắc.

 

Ngày 10-4-1972, đế quốc Mỹ sử dụng máy bay chiến lược B52 ném bom rải thảm thành phố Vinh (Nghệ An). Ngày 13-4, Mỹ sử dụng máy bay B52 với sự yểm trợ của máy bay cường kích chiến thuật ném bom khu vực Hàm Rồng và sân bay Sao Vàng, tỉnh Thanh Hóa.

 

Từ kinh nghiệm của cuộc chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất cho thấy: hễ máy bay địch leo thang đánh phá đến Thanh Hóa, thì chỉ vài ba ngày sau, chúng sẽ đánh thành phố Hải PHòng. Từ đó, quân, dân thành phố Cảng khẩn trương chuẩn bị chu đáo cho cuộc chiến đấu mới.

 

Thời gian này ở Hải Phòng, Tổng kho Thượng Lý vừa tiếp nhận  khối lượng lớn xăng dầu. Thường vụ Quân khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu Tả Ngạn chủ động đặt vấn đề với Thành ủy Hải Phòng và Ban phụ trách Sở Dầu, yêu cầu cho sơ tán gấp lượng xăng dầu ở kho đi các nơi có độ an toàn cao. Vì lợi ích quốc gia, Thành ủy Hải Phòng nhất trí cao với Quân khu ủy bằng mọi giá phải phân tán lượng xăng dầu ở Sở Dầu trong thời gian ngắn nhất.

 

Trước tình hình trên, Quân khu điều gấp 150 xe vận tải, xe téc các loại của trường lái xe Quân khu và đại đội vận tải 32 thực hiện nhiệm vụ. Đến hết ngày 15-4-1972, lượng xăng dầu  ở Tổng kho Thượng Lý phân tán được trên 50%.

 

Ngày 15-4-1972, khoảng 20 giờ, Quân khu nhận được điện của Bộ Tổng tham mưu: “Đêm nay, địch có khả năng đánh phá đường 5 và Hải Phòng”. Sau đó 1 giờ, Quân khu lại tiếp tục nhận được công điện: “Đêm nay địch sẽ đánh lớn vào Hải Phòng”.

 

Trước tình hình khẩn trương, cấp bách, Thường vụ Quân khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu Tả Ngạn kịp thời thông báo để Ban Thường vụ Thành ủy và Thường trực Ủy ban Hành chính thành phố kịp thời chỉ đạo việc sơ tán cấp tốc. Công tác chuẩn bị chiến đấu được tiến hành khẩn trương, ráo riết ngày trong đêm ngày 15-4-1972.

 

23 giờ đêm ngày 15-4-1972, Ủy ban Hành chính thành phố phát lệnh sơ tán cấp tốc. Đến 24 giờ, ở khu phố Hồng Bàng có 15.000 người ở khu vực trọng điểm từ Hạ Lý- Thượng Lý đến Sở Dầu được sơ tán ra ngoại thành. Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng, Nhà máy Xay sơ tán công nhân ra khỏi khu tập thể.

 

Để đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai của đế quốc Mỹ, thời điểm này, lãnh đạo Bộ Tư lệnh Quân khu vào vị trí điều hành cuộc chiến đấu sắp diễn ra trên địa bàn quân khu. Các đồng chí Tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Chính trị, Chủ nhiệm Hậu cần có mặt bên các đồng chí lãnh đạo Bộ Tư lệnh. Các trưởng phòng Tác chiến, Cao xạ, Pháo binh, Công binh, Cơ yếu, Thông tin, Tham mưu, Hậu cần… sẵn sàng đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ huy của thủ trưởng Bộ Tư lệnh. Hệ thống thông tin liên lạc vô tuyến điện, hữu tuyến điện bảo đảm thông suốt, đặc biệt là giữa Quân khu với Ban quân sự thành phố, Sư đoàn phòng không 363 và Bộ Tư lệnh Hải quân luôn được thông suốt.

 

Đức Tưởng

(Nguyên Trưởng Ban Lịch sử Quân khu Ba)

 

.