Ngày làm việc thứ 7, kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa 14
Làm rõ các yếu tố liên quan đến nợ công
Cập nhật lúc23:02, Thứ Ba, 30/05/2017 (GMT+7)

(HPĐT) - Ngày 30-5, Quốc hội họp tại hội trường và tại tổ, thảo luận về dự án Luật Đường sắt; Luật Quản lý nợ công (sửa đổi); Luật Tố cáo (sửa đổi).

 

 

Băn khoăn về mức độ quy định đường sắt tốc độ cao

 

Theo đại biểu Nguyễn Phương Tuấn (Ninh Bình), Luật Đường sắt dành 1 chương về đường sắt tốc độ cao là không cần thiết vì các yêu cầu cơ bản của đường sắt tốc độ cao giống như đường sắt truyền thống và hoàn toàn không có đặc thù riêng như đường sắt đô thị. Đại biểu cho rằng, việc cần có trong luật quy định về đường sắt tốc độ cao để quán triệt Nghị quyết số 13 và làm cơ sở pháp lý cho xây dựng dự án  xác đáng. Tuy nhiên, không nhất thiết phải thiết kế riêng một chương về đường sắt tốc độ cao như trong dự thảo luật sửa đổi mới thể hiện được yêu cầu của Nghị quyết số 13. Có nhiều cách để thể hiện tinh thần Nghị quyết số 13 trong luật mà vẫn bảo đảm luật có bố cục hợp lý, bảo đảm sự thống nhất về cấu trúc giữa các luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải.

 

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định) lại nhất trí các nội dung quy định về đường sắt tốc độ cao quy định  thành riêng một chương như trong dự thảo luật. Tuy nhiên, dự thảo luật chưa đưa ra nguồn lực xây dựng đường sắt tốc độ cao trong tương lai sẽ lấy từ đâu. Với tình hình nợ công như hiện nay, nếu chờ đến khi đất nước có điều kiện, theo đại biểu phải rất lâu mới làm được.

 

 

Bảo đảm tính kết nối với các loại hình giao thông khác

 

Đại biểu Đặng Hoàng Tuấn (Long An) đề cập tới tính  kết nối các tuyến đường sắt với các loại hình giao thông vận tải khác. Theo đại biểu, thời gian qua Việt Nam chưa quan tâm phát triển đường sắt kết nối trong quá trình phát triển kinh tế, cụ thể như các cảng biển mới xây dựng cũng không có đường sắt kết nối như cảng Đình Vũ - Hải Phòng, cảng Cái Mép Thị Vải - Bà Rịa Vũng Tàu, Cảng quốc tế Long An. Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng được xây dựng để giải tỏa hàng hóa cho cảng Hải Phòng, nay hàng chuyển sang cảng Đình Vũ nhưng không xây dựng đường sắt kết nối, hệ quả là giao thông trên quốc lộ 5 tắc nghẽn trong khi đó đường sắt chỉ khai thác 4 đôi tàu/1 ngày đêm, bằng 16% năng lực vận tải trên tuyến đường sắt này.

 

Đại biểu Quốc hội Hải Phòng thảo luận tổ về Luật Quản lý nợ công và Luật Tố cáo.
                Đại biểu Quốc hội Hải Phòng thảo luận tổ về Luật Quản lý nợ công và Luật Tố cáo.

 

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào luật:  Bộ Giao thông-Vận tải tổ chức lập quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường sắt và phải lập quy hoạch kết nối giao thông đường sắt quốc gia với đường sắt đô thị, đường biển, đường hàng không trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. UBND cấp tỉnh tổ chức lập quy hoạch phát triển giao thông đường sắt đô thị và phải lập quy hoạch kết nối giao thông đường sắt đô thị với các loại hình giao thông vận tải công cộng khác trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

 

 

Quy định vẫn mang tính bao cấp

 

Nhiều đại biểu cho rằng, dự thảo Luật vẫn quy định theo hướng bao cấp, nhà nước vẫn phải trợ giá cho các hoạt động đường sắt. Theo đại biểu Trần Tất Thế (Hà Nam), doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt vẫn được xây dựng và trình duyệt giá thuê kết cấu hạ tầng đường sắt mà không phải đấu giá, đấu thầu thuê hạ tầng đường sắt theo cơ chế thị trường.

 

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt vẫn nắm giữ cổ phần chi phối tại các doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt. Toàn bộ hệ thống sức kéo vẫn do doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt nắm giữ. Do đó, việc kinh doanh kết cấu hạ tầng và kinh doanh vận tải trên đường sắt do nhà nước đầu tư về bản chất vẫn do một doanh nghiệp thực hiện, dẫn đến sự cạnh tranh không bình đẳng, còn phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế tham gia vào đầu tư kinh doanh, không thu hút, tạo điều kiện thuận lợi về việc kêu gọi nguồn lực kinh tế ngoài nhà nước tham gia vào kinh doanh vận tải đường sắt.

 

Từ thực tế đó, một số đại biểu đề nghị giữ lại quy định trước đây là doanh nghiệp đã được giao kinh doanh kết cấu hạ tầng do nhà nước đầu tư thì không tham gia kinh doanh hoặc góp vốn kinh doanh vào doanh nghiệp vận tải trên tuyến đường sắt đó để  bảo đảm nguyên tắc tự do cạnh tranh bình đẳng.Đồng thời cũng không đồng ý với quy định về  chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp vì như vậy là tạo sự cạnh tranh không lành mạnh, sự bất bình đẳng trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Đại biểu đề nghị bỏ ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp kinh doanh trong hoạt động đường sắt.

 

 

Tìm nguồn vốn để hiện đại hóa đường sắt

 

Đại biểu Nguyễn Văn Chương (TP Hồ Chí Minh)  đề nghị Chính phủ tìm nguồn vốn để hiện đại hóa ngành đường sắt. Vì hiện nay mỗi năm dành từ 2-3% trong tổng nguồn đầu tư cho ngành đường sắt để hiện đại hóa thì không khả thi, không thể phát triển được. Nếu vốn đầu tư cho ngành đường sắt trong những năm sắp tới cũng giống như giai đoạn 2011 - 2015 vừa qua, tương lai của ngành đường sắt không có gì sáng sủa, vẫn lạc hậu, xuống cấp và mất năng lực cạnh tranh. Tìm hiểu lĩnh vực đường sắt của các nước phát triển chung quanh, theo đại biểu, chỉ có Chính phủ là người đầu tư chính cho kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật cho ngành đường sắt, hiếm có nhà đầu tư nào bỏ vốn lớn đầu tư vào một ngành kinh tế chậm thu lợi như ngành đường sắt hiện nay.

 

Đại biểu Trương Quang Nghĩa, Bộ trưởng Bộ Giao thông-Vận tải (GTVT) cho biết, sau 100 năm, đường sắt của Việt Nam cứ xuống cấp dần và đến nay thực sự rất lạc hậu. Các năm 2011-2015 đầu tư cho ngành đường sắt rất hạn chế với khoảng 3,18% trong cơ cấu đầu tư trong ngành giao thông, trong khi đường bộ là 88,89%. Năm 2016, vận tải đường sắt đối với hàng hóa chỉ còn chiếm tỷ trọng 0,4%. Đây là một trong những lý do dẫn tới chi phí vận tải rất cao so với thế giới.

 

Theo Bộ trưởng GTVT, Luật Đường sắt đã được chỉnh lý, sửa đổi theo ý kiến của các bộ, ngành và đại biểu Quốc hội, đã tham khảo kinh nghiệm của một số nước và tích hợp với một số bộ luật khác có liên quan. Từ đó, Bộ trưởng mong muốn Luật Đường sắt (sửa đổi) sẽ được thông qua tại kỳ họp thứ 3, là cơ sở để phát triển đường sắt Việt Nam hiện đại.

 

 

Bổ sung nguyên tắc chỉ tiêu an toàn nợ công

 

Thảo luận tổ về Luật Quản lý nợ công, đại biểu Bùi Thanh Tùng, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng đồng tình với phạm vi điều chỉnh của Luật nhưng đề nghị Ban soạn thảo phân tích, làm rõ thêm tại sao chỉ khoanh nợ công ở 3 phạm vi: nợ Chính phủ, nợ Chính phủ bảo lãnh, nợ của chính quyền địa phương. Trong khi đó, theo đại biểu, nhiều khoản nợ tự vay tự trả của DNNN, trong đó có nhiều tập đoàn lớn thua lỗ thực ra ngân sách đang phả trả. Hơn nữa, nợ do ngân hàng Nhà nước phát hành thực hiện chính sách tiền tệ thực ra là phục vụ mục đích công tại sao cũng bỏ ra ngoài. Ngoài ra còn một loạt loại nợ khác như nợ tạm ứng XDCB, nợ hoàn thuế GTGT… cũng không đưa vào, mục đích chỉ để cho có số nợ đẹp thì cũng không ổn. 

 

Về chỉ tiêu an toàn nợ công, đại biểu Bùi Thanh Tùng cơ bản  đồng ý với định nghĩa nhưng băn khoăn về việc chỉ tiêu nợ công giao cho Quốc hội quyết định và điều chỉnh hàng năm nhưng trên thực tế nguyên tắc xác định chỉ tiêu nợ công này lại không có. Đại biểu đề nghị cần bổ sung thêm nguyên tắc các chỉ tiêu về an toàn nợ công, kể cả nợ công so với GDP cũng như  nợ Chính phủ so với GDP.

 

Các nội dung liên quan tới khái niệm chiến lược, kế hoạch nợ công, kể cả kế hoạch vay trả nợ 3 năm, 5 năm cũng còn nhiều điều đáng bàn. Cụ thể, nhiệm vụ quyền hạn của Quốc hội chỉ xác định chỉ tiêu về an toàn nợ công, nhưng không nói tới thẩm quyền quyết định chiến lược nợ công, vậy Quốc hội quyết định  hay Chính phủ quyết định? Đại biểu Bùi Thanh Tùng cho rằng, quy định về trách nhiệm như vậy không theo trình tự logic, không  gắn với thẩm quyền. Việc đưa quản lý nợ công về một đầu mối cũng chưa có sự phân tích mang tính thuyết phục.

 

Đại biểu Đỗ Văn Bình (Hải Phòng) cũng cơ bản đồng ý với ý kiến này và đề nghị chỉ ra thực chất của nợ công để có biện pháp quản lý chặt chẽ, hiệu quả.

 

Về dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi), đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) cho rằng, về hình thức tố cáo, nếu chỉ gói gọn  bằng đơn và tố cáo trực tiếp là chưa sát với thực tế hiện nay. Đại biểu đề nghị, trong tình huống khẩn cấp có thể tố cáo bằng điện thoại nếu rõ ràng, hoặc gửi 1 đoạn ghi âm, video clip qua email…  để không hạn chế bớt quyền của người tố cáo. Về tố cáo nặc danh, nếu giải quyết hết thì sẽ dàn trải, không tập trung, nhưng theo đại biểu nếu có đầy đủ bằng chứng xác đáng thì cơ quan thẩm quyền nên xem xét.

 

Về bảo vệ người tố cáo, các đại biểu Bùi Thanh Tùng, Đỗ Văn Bình (Hải Phòng) đều đề nghị  xem xét lại thẩm quyền để bảo vệ người tố cáo; yêu cầu người tố cáo phải gửi văn bản yêu cầu được bảo vệ là không bảo đảm tính tức thời, chưa phù hợp với tình hình thực tế; chưa khuyến khích người mạnh dạn tố cáo…Việc khen thưởng người tố cáo cũng cần có quy định rõ ràng hơn, bảo đảm sự kịp thời và có tác dụng khuyến khích, động viên…

 

.