Bảo đảm phát triển dân số bền vững
Cập nhật lúc21:30, Chủ Nhật, 25/12/2016 (GMT+7)

Cách đây 55 năm, ngày 26-12-1961, Chính phủ ban hành Quyết định số 261 về chính sách dân số đầu tiên của nước ta. Từ đó đến nay, công tác dân số-kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) luôn được quan tâm. Cùng với cả nước, thành phố Hải Phòng thực hiện tốt công tác này và đạt nhiều kết quả cao.

 

Cán bộ dân số xã Vinh Quang (huyện Tiên Lãng) tuyên truyền về chính sách dân số tới người dân ven biển.
Cán bộ dân số xã Vinh Quang (huyện Tiên Lãng) tuyên truyền về chính sách dân số tới người dân ven biển.
 
 
Giảm sinh và đạt mức sinh thay thế
 
Trong những năm đầu thực hiện chính sách dân số, tỷ lệ số con trung bình của 1 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ khá cao, 5-6 con. Do đó, mục tiêu lớn của chính sách dân số bấy giờ là giảm sinh, giảm số con trung bình của một phụ nữ. Tháng 9-1992, Thành ủy ban hành Nghị quyết về công tác DS-KHHGD nhằm thực hiện tốt hơn công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn toàn thành phố. Bên cạnh đó, thành phố kiện toàn hệ thống tổ chức bộ máy quản lý chương trình DS-KHHGĐ. Trải qua nhiều lần đổi tên từ Ủy ban DS-KHHGĐ (năm 1992), Ủy ban Dân số-Gia đình và Trẻ em (năm 2002), đến năm 2008, UBND thành phố thành lập Chi cục DS-KHHGĐ thuộc Sở Y tế. Tiếp đó, các Trung tâm DS-KHHGĐ các quận, huyện được thành lập, tổ chức triển khai công việc kịp thời. Tháng 11-2014, UBND thành phố ban hành quyết định 2389 chuyển giao cán bộ DS-KHHGĐ các xã, phường, thị trấn về Trung tâm DS-KHHGĐ quận, huyện và chuyển giao các trung tâm về quận, huyện quản lý, nâng cao hiệu quả thực hiện công tác DS-KHHGĐ. 
 
Sau 55 năm, qua các giai đoạn phát triển, công tác DS-KHHGĐ luôn được các cấp ủy Đảng, chính quyền quan tâm, coi việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ là một nhiệm vụ chính trị quan trọng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế-xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của các tầng lớp nhân dân. Công tác DS-KHHGĐ cũng tạo sự thay đổi cơ bản về nhận thức về DS-KHHGĐ, sức khỏe sinh sản trong nhân dân, thanh niên, vị thành niên. Cùng với đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế, đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ làm công tác kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản được quan tâm đầu tư đồng bộ. Cán bộ hoạt động trong lĩnh vực DS-KHHGĐ được tuyển chọn và đào tạo có chất lượng cao hơn, công tác tuyên truyền thực hiện thường xuyên với nhiều hình thức phong phú, thu hút sự quan tâm và hưởng ứng của đông đảo quần chúng nhân dân. 
 
Công tác DS-KHHGĐ của thành phố đạt nhiều thành tích, nổi bật nhất là việc giảm sinh và đạt mức sinh thay thế. Mức sinh giảm từ 24,260/00 (năm 1992) xuống còn 15,270/00 (năm 2015). Quy mô dân số của thành phố giữ ở mức tương đối ổn định. Năm 2010 toàn thành phố có hơn 1,907 triệu người; năm 2014 là hơn 1,953 triệu người; năm 2016 hơn 1,993 triệu người. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên luôn ổn định ở mức dưới 1%. Số con trung bình của 1 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ giảm từ 2,14 con (năm 2001) xuống còn 1,9 con năm 2015. 100% số người sinh đẻ tại các cơ sở y tế, 100% số phụ nữ có thai được chăm sóc với các dịch vụ y tế trước và sau sinh. Thành phố triển khai nhiều chương trình, đề án, mô hình nhằm nâng cao chất lượng dân số như đề án sàng lọc trước sinh và sơ sinh; đề án kiểm soát dân số vùng biển, đảo và ven biển; đề án giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; đề án tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; đề án tư vấn, chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng… Qua đó, không chỉ góp phần nâng cao nhận thức của các tầng lớp nhân dân về công tác DS-KHHGĐ, mà còn đạt hiệu quả, thiết thực khi nhiều người được thụ hưởng.
 
Thách thức trong tình hình mới
 
Tuy nhiên công tác DS-KHHGĐ của Hải Phòng cũng đứng trước nhiều thách thức mới, nhất là về quy mô dân số. Mặc dù đạt mức sinh thay thế nhưng Hải Phòng vẫn là thành phố có quy mô dân số lớn, mật độ dân số cao (1.285 người/km2, đứng thứ 3 cả nước). Dân số vẫn tiếp tục tăng,  nguyên nhân một phần do hằng năm có nhiều phụ nữ vào độ tuổi sinh đẻ, việc tăng dân số cơ học do sự dịch chuyển lao động. Bên cạnh đó, chất lượng dân số cũng là vấn đề cần quan tâm khi tỷ lệ dân số bị dị tật, khuyết tật, tàn tật tới 8,8%, cao hơn bình quân chung toàn quốc 1%. Vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh tuy có xu hướng giảm trong 5 năm gần đây nhưng vẫn ở mức cao (112,5 bé trai/100 bé gái), là một trong những địa phương của cả nước có tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh cao nhất toàn quốc.
 
Giai đoạn 2016-2020, công tác DS-KHHGĐ chuyển trọng tâm chính sách từ KHHGĐ sang chất lượng dân số và phát triển bền vững. Theo đó, công việc của cán bộ dân số không chỉ là vận động sinh đẻ có kế hoạch mà yêu cầu cao hơn khi triển khai các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân, thực hiện có hiệu quả  cao các mô hình, đề án, để mỗi người dân đều có thể tham gia và thụ hưởng các chính sách về dân số một cách tốt nhất, bảo đảm sự phát triển toàn diện. Với mục tiêu ngày càng cao, bên cạnh nỗ lực của ngành dân số- y tế, cán bộ dân số, cộng tác viên dân số, cần sự vào cuộc của các cấp, ngành, địa phương vì hạnh phúc của mỗi gia đình và sự phát triển chung của đất nước.
 
 
Thạc sĩ, bác sĩ 
Phạm Quang Ngọc
Phó giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ 
.