Thực hiện khám chữa bệnh ban đầu bằng thẻ bảo hiểm y tế tại trạm y tế xã
Vực dậy y tế cơ sở
Cập nhật lúc10:19, Thứ Năm, 20/04/2017 (GMT+7)

Hải Phòng có 143 trạm y tế xã, thị trấn, trong đó nhiều trạm y tế đạt chuẩn quốc gia và có bác sĩ thường trực. Hoạt động của trạm y tế xã giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, công tác y tế dự phòng. Tuy nhiên thời gian gần đây, nhiều trạm hoạt động chưa “xứng tầm”  với vai trò, cơ sở vật chất, đội ngũ nhân lực được đầu tư. Việc rà soát, xem xét, tổ chức khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế tại trạm y tế xã là giải pháp góp phần khắc phục các hạn chế, bất cập trên.

 

Kỳ 1:Lãng phí cơ sở vật chất, nhân lực

 

Trạm y tế khang trang , người bệnh vẫn vắng

 

Trạm y tế xã Đặng Cương xây dựng và đưa vào sử dụng từ tháng 6-2012 với khối nhà hình chữ L bao gồm 17 phòng chức năng trên diện tích hơn 2800 m2. Khuôn viên rộng, đẹp, nằm tại vị trí trung tâm xã, trạm là nơi thuận tiện để người dân đến khám, chữa bệnh (KCB). Trang thiết bị phục vụ KCB ban đầu của trạm khá đầy đủ như bộ khám tai mũi họng, răng hàm mặt, máy đo đường huyết, bộ dụng cụ đỡ đẻ… Trạm được công nhận chuẩn y tế quốc gia năm 2014, giai đoạn đến năm 2020. Tuy nhiên, trừ những ngày tiêm chủng cho trẻ, uống vi-ta-min, tiêm vắc-xin theo đợt, khám thai định kỳ cho phụ nữ, trạm cơ bản… vắng người. Năm 2016, trạm khám, điều trị 3.407  lượt người, trung bình 9-10 người/ngày (chủ yếu thực hiện tiêm chủng và khám thai định kỳ).

 

Trạm y tế xã Hồng Thái (cùng huyện An Dương) có cơ ngơi mà nhiều trung tâm y tế quận, huyện mơ ước: Nhà làm việc 2 tầng khang trang, khuôn viên rộng đẹp, bên cạnh là vườn cây thuốc đông y rộng vài trăm m2. Tuy nhiên, cũng giống như trạm y tế xã Đặng Cương, trạm khá vắng người đến KCB, chỉ “nhộn nhịp” hơn một chút ở phòng khám đông y đặt cùng trong khối nhà chính.

 

Huyện An Dương là địa phương có hệ thống trạm y tế xã được đầu tư xây dựng khang trang, đạt các tiêu chí về y tế cơ sở chuẩn quốc gia giai đoạn 2 đến năm 2020. Tại các huyện khác như Thủy Nguyên, An Lão, Kiến Thụy, Vĩnh Bảo… nhiều trạm y tế xã cũng được xây dựng 2 tầng rộng, đẹp, đủ các phòng chức năng. Song các cơ sở này đều rơi vào tình trạng chung là vắng người đến KCB, dẫn đến lãng phí về cơ sở vật chất, trang thiết bị, y dụng cụ đã được đầu tư. Bác sĩ Hoàng Thị Sáng, Trạm trưởng Trạm y tế xã Đặng Cương cho biết, có phòng chức năng của trạm hiếm khi sử dụng đến như phòng đẻ, bởi cả năm không có trường hợp nào sinh con tại đây. Một số bộ y cụ cũng ít khi dùng đến. Lý do người dân ít KCB tại trạm vì trạm không phải là nơi đăng ký KCB ban đầu bằng thẻ bảo hiểm y tế (BHYT), đến KCB tại trạm, người dân không được cấp thuốc. Còn nếu khám dịch vụ, người dân lại lựa chọn nơi khác.

 

 Trạm y tế xã Đặng Cương (huyện An Dương) được đầu tư xây dựng khang trang, đạt các tiêu chí về chuẩn y tế quốc gia giai đoạn 2.
Trạm y tế xã Đặng Cương (huyện An Dương) được đầu tư xây dựng khang trang, đạt các tiêu chí về chuẩn y tế quốc gia giai đoạn 2.

 

Khó phát huy tay nghề

 

Bác sĩ Lê Trung Kiên, Trạm trưởng Trạm y tế xã An Thọ (huyện An Lão) trăn trở: “Nghề y nếu không được thực hành thường xuyên, kiến thức sẽ mai một, bác sĩ không có cơ hội nâng cao tay nghề”. Điều bác sĩ Kiên nói có lý bởi nghề y là nghề của thực hành, không thường xuyên KCB, không có cơ hội cọ xát thực tế, người làm nghề không tích lũy được kinh nghiệm trưởng thành về chuyên môn. Trạm y tế xã An Thọ là một trong số ít trạm y tế tuyến xã có 2 bác sĩ công tác.

 

Cùng “nỗi niềm” như bác sĩ Lê Trung Kiên, bác sĩ Nguyễn Thị Quế, Trạm trưởng Trạm y tế xã Hồng Thái (An Dương) băn khoăn: “Chức năng nhiệm vụ của bác sĩ là KCB, chúng tôi vẫn tổ chức hoạt động thường xuyên, nhưng vì không KCB theo thẻ BHYT ban đầu, người nào không có thẻ, hoặc cần kíp lắm mới đến khám dịch vụ, bởi họ sẽ mất tiền mua thuốc thay vì được BHYT chi trả”. Bác sĩ Nguyễn Văn Hạnh, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Kiến Thụy nhận xét: “Đào tạo được bác sĩ cho trạm y tế xã, dù học dưới hình thức chính quy hay chuyên tu đều rất tốn kém”. Vậy mà khi học xong về công tác tại trạm y tế xã, cơ hội KCB cho người dân không nhiều, cọ xát thực tế không thường xuyên sẽ khiến bác sĩ khó phát huy tay nghề. Có bác sĩ vì tiếc công học tập mà cơ hội phát triển nghề nghiệp không nhiều, đã xin chuyển công tác đi nơi khác.  Còn những trạm chưa có bác sĩ lại rất khó tuyển bác sĩ về công tác. Không ít trạm “giải quyết tình thế” bằng cách cử người của trạm đi học, nhưng cũng không chắc chắn khi học xong họ sẽ tiếp tục công tác tại trạm. Thực tế này cho thấy rất lãng phí nguồn lực tại các trạm y tế xã.

 

Khảo sát thực tế tại nhiều trạm y tế xã cho thấy, tình trạng thưa vắng người dân đến KCB tại trạm dẫn đến lãng phí cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ nhân lực có nhiều nguyên nhân. Trong đó nguyên nhân chính là do trạm y tế không được tổ chức KCB ban đầu theo BHYT, làm hạn chế quyền lợi của người dân. Bởi nếu không sử dụng được thẻ BHYT tại trạm, người có thẻ không được bảo hiểm y tế cấp thuốc, phải khám và mua thuốc theo giá dịch vụ. Với thu nhập còn thấp của người dân nông thôn, mỗi lần KCB dù chỉ vài chục nghìn đồng tiền thuốc, họ cũng phải sân siu tính toán. 

 

Kỳ cuối: Giảm tải cho bệnh viện tuyến trên

 

Trước thực trạng hoạt động của trạm y tế xã hiện nay, cần rà soát, xem xét lại việc tổ chức KCB ban đầu cho nhân dân, nhất là khi đã thực hiện thông tuyến KCB ban đầu. Điều này sẽ giúp giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, góp phần tuyên truyền, vận động người dân mua thẻ bảo hiểm y tế tự nguyện.

 

Xử lý được phần lớn các bệnh thông thường

 

Để các trạm y tế xã phát huy vai trò KCB, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, cần thiết tổ chức KCB người bệnh bằng thẻ BHYT. Trước đây, việc này đã triển khai tại một số huyện, song hiện nay một số huyện chưa triển khai tiếp, hoặc triển khai chưa đồng bộ, có nơi không triển khai.

 

Tại huyện An Dương, nhiều trạm y tế đủ các tiêu chí về KCB ban đầu bằng thẻ BHYT (có bác sĩ, cơ sở vật chất, y cụ) nhưng đến nay Bệnh viện đa khoa huyện chưa ký hợp đồng KCB với các trạm y tế xã. Huyện Kiến Thụy có 7/18 trạm y tế xã có bác sĩ, nhưng từ trước đến nay chưa thực hiện KCB bằng thẻ BHYT. Lãnh đạo Trung tâm Y tế huyện Kiến Thụy cho biết, rất mong muốn triển khai KCB bằng BHYT cho người dân tại trạm y tế xã, nhưng vì Bệnh viện đa khoa huyện và Bảo hiểm xã hội huyện chưa thống nhất nên chưa thực hiện được.

 

Bên cạnh đó, còn có nguyên nhân khác là nhiều người chưa đánh giá đúng chất lượng KCB của y tế cơ sở. Ông Phạm Văn Thu, xã Hồng Phong (huyện An Dương) cho biết: “Thực sự tôi cũng chưa tin tưởng lắm vào tay nghề của đội ngũ bác sĩ ở trạm y tế xã. Bởi có nhiều trạm bác sĩ không được đào tạo chính quy, kiến thức, trình độ chuyên môn còn hạn chế”. Bà Nguyễn Thị Hằng, thôn Quán Trang, xã Bát Trang (huyện An Lão) băn khoăn: “KCB tại trạm y tế xã thiếu thuốc điều trị có chất lượng tốt”. Cũng có những ý kiến cho rằng trang thiết bị KCB tại trạm y tế xã chưa đủ hiện đại.

 

Về việc này, bác sĩ Phạm An Hiện, Giám đốc Bệnh viện đa khoa huyện An Dương nhận xét: “Bác sĩ của trạm y tế xã có thể KCB, xử lý được 70% các loại bệnh thông thường người dân hay mắc phải như: hô hấp, tiêu hóa, viêm nhiễm…Thực tế khi người dân KCB tại trạm y tế xã, nếu vượt quá khả năng điều trị, trạm lập tức chuyển người bệnh lên tuyến trên”. Trạm y tế nào bác sĩ nhiệt tình, đội ngũ cán bộ, nhân viên có tinh thần trách nhiệm cao, nơi đó người dân sẽ yên tâm tin tưởng. Bác sĩ Lê Trung Kiên, Trạm trưởng Trạm y tế xã An Thọ cho biết: “Nếu chỉ cảm sốt, nhức đầu, đau bụng, viêm da ngứa ngáy… mà người dân phải đến khám tại Bệnh viện đa khoa huyện hay phòng khám đa khoa khu vực là điều không cần thiết, vừa mất thời gian đi lại của người dân, vừa gây quá tải tuyến trên. Chưa kể với quãng đường xa không phải lúc nào người dân cũng có thể đi khám bệnh, lại phải chờ đợi cả nửa ngày trong khi trạm y tế xã tại địa phương luôn có người trực 24/24 giờ”. 

 

Nếu tổ chức KCB ban đầu bằng thẻ BHYT cho nhân dân tại trạm y tế xã sẽ không chỉ tạo thuận lợi cho nhân dân địa phương, cũng là tạo điều kiện cho cán bộ, nhân viên y tế trạm y tế tuyến xã nâng cao trình độ, kỹ năng, tay nghề. Đó cũng là điều kiện để nhân viên y tế tuyên truyền, vận động, phát triển hiệu quả thẻ BHYT tự nguyện trong nhân dân. Trên thực tế, hiện nay huyện Tiên Lãng là địa phương triển khai KCB bằng thẻ BHYT tại các trạm y tế xã đạt hiệu quả khá cao.

 

Phát huy y tế cơ sở

 

Trạm y tế xã ngoài chức năng KCB, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân địa phương còn thực hiện công tác y tế dự phòng, phòng, chống dịch bệnh…. Hiện nay, nhiều địa phương ven đô thị, điều kiện kinh tế của người dân khá hơn, có nhiều cơ sở dịch vụ y tế cạnh tranh, người dân có nhiều sự lựa chọn. Tuy nhiên, nhiều người già, trẻ nhỏ mắc các bệnh thông thường, có khó khăn khi di chuyển lại mong muốn được KCB tại trạm. Ở các địa phương xa trung tâm thành phố như Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Kiến Thụy, Thủy Nguyên…, nhu cầu KCB ban đầu tại trạm y tế xã của người dân nhiều hơn.

 

Chủ trương của ngành y tế là đẩy mạnh phát triển y tế cơ sở, tạo điều kiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân tốt hơn, đồng thời giảm tải cho bệnh viện tuyến trên với các bệnh thông thường, để các bệnh viện đa khoa có điều kiện tập trung phát triển KCB điều trị các bệnh phức tạp, cần chuyên môn sâu. Vì vậy, thực hiện KCB bằng thẻ BHYT tại trạm y tế xã là cần thiết. Ngành y tế, Bảo hiểm xã hội và các địa phương nên rà soát tất cả các trạm y tế xã. Những trạm nào đủ điều kiện KCB bằng thẻ BHYT, Bệnh viện đa khoa huyện phối hợp Bảo hiểm xã hội huyện tổ chức đánh giá các điều kiện và ký hợp đồng thực hiện. Những trạm y tế xã xa trung tâm huyện, thành phố cần được đầu tư nhiều hơn về mọi mặt, nhất là bổ sung đội ngũ bác sĩ thường xuyên công tác tại trạm. Với những trạm y tế không tổ chức KCB ban đầu bằng thẻ BHYT, chú trọng làm thật tốt công tác y tế dự phòng, tiêm chủng mở rộng, phòng, chống suy dinh dưỡng ở trẻ em, phòng, chống dịch bệnh, giữ vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm…

 

Bài và ảnh: Phương Nam

 

.