Sử dụng hóa chất trừ muỗi tùy tiện
Tăng nguy cơ muỗi kháng thuốc
Cập nhật lúc10:00, Thứ Tư, 13/09/2017 (GMT+7)

Những tháng qua, dịch sốt xuất huyết (SXH) bùng phát tại Hải Phòng  khiến nhiều gia đình tìm mua thuốc diệt muỗi về phun. Tuy nhiên, do sự tùy tiện sử dụng hóa chất phun trừ muỗi của người dân, cùng việc phun hóa chất diệt muỗi theo kiểu hình thức của một số địa phương, đang khiến tăng nguy cơ muỗi kháng thuốc.

 

Tùy tiện phun hóa chất trừ muỗi

 

Anh Nguyễn Văn Hải ở ngõ 302 đường Văn Cao, quận Ngô Quyền vì sợ cả nhà bị SXH nên bỏ ra hơn 1 triệu đồng để thuê một công ty chuyên diệt muỗi, côn trùng đến nhà phun thuốc với chi phí 8.000 đồng/m2. Tuy nhiên, sau đúng 1 tuần, anh thấy trong nhà mình vẫn có muỗi. Đó là chưa kể mùi hóa chất khi mới phun rất khó chịu, mất tới 3 - 4 ngày cả gia đình phải sơ tán vì vợ và con gái anh buồn nôn, bị nổi mẩn ngứa khắp người. Anh Hải mang vỏ lọ hóa chất diệt muỗi đã phun nhờ người bạn có chuyên môn xem giùm. Hóa ra trong thành phần của hóa chất ghi trên bình thuốc diệt muỗi đó chứa một số chất tác động làm tăng nhịp tim, chóng mặt, gây suy hô hấp…

 

Nghe thông tin dịch SXH ở Hải Phòng đang tăng mạnh, chị Đào Thị Hoa ở ngõ 239 đường Lê Lợi, quận Ngô Quyền đến khu vực phía ngoài cổng Trung tâm Da liễu Hải Phòng mua chai thuốc diệt muỗi đã pha sẵn về đổ vào bình tưới để tự phun ở nhà. Nhưng cũng chỉ sau 3-4 ngày, chị lại thấy trong nhà có muỗi. Chị không biết thuốc mình mua là loại thuốc gì, vì người bán để trong chai lavie, không ghi tem, nhãn, tên thuốc.

 

Theo bác sĩ Nguyễn Thu Hạnh, Phó trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Y tế dự phòng thành phố, các đơn vị chức năng, trước khi phun hóa chất diệt muỗi thường nghiên cứu mật độ muỗi và thử nồng độ thuốc có đủ tác dụng để diệt muỗi hay không. Có thể cùng hóa chất này nhưng ở mỗi khu vực khác nhau thì cần có sự điều chỉnh liều lượng. Với tình trạng nhiều người dân phun thuốc và hóa chất tự phát như hiện nay, khi thuốc không đủ liều lượng, không diệt được muỗi mà còn khiến muỗi sống dai hơn. Bác sĩ Hạnh cũng lưu ý trên thị trường hiện nay có hàng trăm loại hóa chất được quảng cáo là tiêu diệt muỗi, nhưng thực tế số thuốc được cấp phép lưu hành không nhiều. Có những loại thuốc được cấp phép, đến nay bị muỗi kháng hoặc phải tăng nồng độ hơn rất nhiều mới có tác dụng. Theo quy định, chỉ có duy nhất Trung tâm Y tế dự phòng cấp tỉnh, thành phố mới được tiến hành phun hóa chất trên diện rộng; các trung tâm y tế dự phòng quận, huyện phun tại ổ dịch trên địa bàn khi xuất hiện ổ dịch (hoàn toàn miễn phí). Người dân cần lưu ý có những loại được phép sử dụng trong môi trường cho người, có những loại thuốc dùng cho nông nghiệp, không tốt cho sức khỏe con người. Việc người dân tự ý mua thuốc về phun hoặc thuê người đến nhà phun diệt muỗi có thể “lợi bất cập hại”. Người dân có nhu cầu phun thuốc nên đến trạm y tế xã, phường, thị trấn hoặc gọi tới đường dây nóng của Sở Y tế để được tư vấn đầy đủ.

 

Diệt muỗi đúng phương pháp để ngăn chặn dịch

 

Để ngăn chặn, giảm thiểu số người mắc SXH, biện pháp quan trọng hàng đầu là tiêu diệt nguồn gây bệnh, tức là diệt muỗi, bọ gậy/lăng quăng. Đây là biện pháp đơn giản, nhưng trên thực tế nhiều địa phương đang lúng túng trong thực hiện.

 

Trưởng Phòng Y tế quận Lê Chân cho biết, quận mới tập trung phun hóa chất diệt muỗi tại các ổ dịch theo quy định, còn các khu vực có nguy cơ cao thì chưa dám mạnh tay làm. Nhiều trạm y tế phường làm cầm chừng, chỉ phun các ổ dịch có từ 3-4 người bệnh. Việc sử dụng hóa chất phun muỗi, cách thức phun, xác định các vùng trọng điểm phun tại cấp cơ sở đều lúng túng, chưa có sự thống nhất.

 

Có tình trạng phun hóa chất diệt muỗi theo kiểu “làm cho xong”. Chẳng hạn ở một số phường trên địa bàn quận Lê Chân, Ngô Quyền, một số hộ dân có 1 người bị SXH nhưng phường không phun hóa chất trị muỗi mà chỉ phun khi có ổ dịch, một hộ có 2-3 người cùng bị SXH. Có nơi chỉ phun hóa chất diệt muỗi trong nhà mà không phun hóa chất khu vực chung quanh. Theo Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng thành phố Đỗ Mạnh Cường, qua kiểm tra công tác phòng, chống SXH tại một số cơ sở, đoàn công tác của Sở Y tế phát hiện nhiều trạm y tế còn lúng túng, chưa được hướng dẫn cách phát hiện ổ bọ gậy và cách xử lý triệt để. Tại cơ sở, công tác phòng, chống SXH còn hạn chế như: Dự báo dịch yếu, chưa chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị chống dịch; truyền thông, tập huấn không cụ thể, xử lý phun hóa chất hời hợt, không giám sát và đánh giá.

Ông Đỗ Mạnh Cường nhấn mạnh, phun thuốc muỗi dập dịch cần phải phun tổng thể, đồng loạt ở cả cụm dân cư mới có tác dụng triệt để. Khi phun hóa chất diệt muỗi, cần phun ở tất cả các tầng trong nhà, nhằm diệt hết được đàn muỗi, tránh tình trạng muỗi di chuyển từ tầng dưới lên tầng trên, từ nhà này sang nhà khác. Do cách phun hóa chất trừ muỗi thiếu tổng thể, chưa triệt để nên tại một số điểm trên địa bàn thành phố đã có hiện tượng tăng sức chịu đựng của muỗi đối với hóa chất phun trừ.

 

Qua kiểm tra của Trung tâm Y tế dự phòng, tại 14/ 15 quận, huyện đều có muỗi mang vi-rút gây bệnh SXH. Tại thời điểm này, khi số mắc SXH đã quá cao (tại Hải Phòng ghi nhận hơn 500 ca bệnh nhập viện), muỗi truyền bệnh nhiều và ở khắp mọi địa bàn (14/15 quận, huyện), hoạt động phun hóa chất cần được triển khai đúng chuyên môn, kết hợp chặt chẽ với việc tổng vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy để đạt hiệu quả phòng dịch cao và tránh nguy cơ muỗi kháng thuốc.

 

 

Hoàng Yên

.