Hải Phòng chia lửa từ trên không, dưới biển
Cập nhật lúc10:25, Thứ Sáu, 22/12/2017 (GMT+7)

Sống lại ký ức hào hùng cách đây đúng 45 năm khi Hà Nội, Hải Phòng đang trong những ngày bị máy bay Mỹ ném bom, bắn phá hủy diệt, nhưng quân, dân hai thành phố lớn vẫn kiên cường, sáng tạo, mưu trí đánh địch, cùng miền Bắc và cả nước làm nên chiến thắng lịch sử… là không khí các nhân chứng mang đến  tại buổi tọa đàm kỷ niệm 45 năm chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”, do Bảo tàng Hải Phòng phối hợp Hội Khoa học lịch sử thành phố tổ chức.

 

Cán bộ, chiến sĩ Đồn công an vũ trang Tràng Cát
Cán bộ, chiến sĩ Đồn công an vũ trang Tràng Cát "bắt sống" quả thủy lôi của Mỹ tại cửa Nam Triệu (Hải Phòng) năm 1972. Ảnh tư liệu

 

Phân tích chính xác, quyết đoán đúng

 

Cùng trao đổi tại tọa đàm, Phó chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Hải Phòng Nguyễn Khắc Phòng cho biết: “Việc Mỹ dùng B52 đánh phá miền Bắc những ngày cuối năm 1972 không có bất ngờ đối với Trung ương Đảng và Bộ Tổng tư lệnh. Ngay từ mùa xuân 1968, Bác Hồ và Quân ủy Trung ương đã nhận định, đế quốc Mỹ nhất định sẽ đánh phá hủy diệt miền Bắc bằng không quân, đặc biệt là các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, một khi chúng thua đau trên chiến trường miền Nam và sa lầy”. Do đó,  ta có sự chủ động chuẩn bị bằng cách điều một số đơn vị pháo, tên lửa vào chiến trường nghiên cứu cách đánh máy bay, đặc biệt là máy bay B52-  vốn được coi là “pháo đài bay bất khả xâm phạm” của Mỹ. Quân đội cũng cử những chiến sĩ ưu tú đi học về tên lửa ở Liên Xô. Các chuyên gia Liên Xô tích cực hỗ trợ đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật, thực hành cho bộ đội ta trên chiến trường.

 

Ông Phạm Trung Cẩn, nguyên chiến sĩ Tiểu đoàn 59, Sư đoàn phòng không 361 nhớ lại: “Thời điểm năm 1972, tôi là chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ sân bay Nội Bài và phía Bắc Thủ đô Hà Nội. Trước đó, năm 1970, khi đang học Đại học Tổng hợp năm thứ 4, tôi được động viên nhập ngũ vào  đơn vị tên lửa, ra-đa, nơi cần nhiều kiến thức về kỹ thuật hiện đại”. Nói về B52, ông Cẩn cho biết loại máy bay ném bom chiến lược này “cực kỳ hiện đại”, mang được khối lượng bom rất lớn, tới 30 tấn, có khả năng tự phát nhiễu khi hoạt động, bên cạnh đó khi bay còn có các tốp máy bay khác hộ tống, gây nhiễu đối phó với lực lượng phòng không ta.

 

Nhiệm vụ khó khăn của bộ đội ta là phải tìm được lời giải, tìm ra cách đánh khi bị địch gây nhiễu. Ta đã làm được điều này, qua thực tiễn đánh địch ở chiến trường Vĩnh Linh, bắn hạ được B52, đúc kết thành kinh nghiệm. Tuy nhiên khi áp dụng rộng rãi trên bầu trời miền Bắc, nhất là trong điều kiện tiến hành không kích dồn dập trên quy mô lớn, ta hết sức thận trọng. Ngay trong đêm đầu 18-12-1972, Sư đoàn phòng không 363 (có lực lượng triển khai tại Hải Phòng) dùng tiêu đồ phân tích phát hiện sóng nhiễu của 3 tốp B52 là tín hiệu giả của địch. Điều này vô cùng quan trọng vì sẽ ảnh hưởng đến quyết định bắn tên lửa. Nếu không phát hiện, xác định được nhiễu B52 là giả mà phát lệnh phóng tên lửa, ta sẽ lộ mục tiêu, trận địa, hoàn toàn có thể bị địch gây thiệt hại lớn. Nhưng phân biệt được nhiễu giả và B52 thật cũng không dễ, cần trí tuệ, sự tinh anh, quyết đoán. Chỉ huy đơn vị đã  phải “cân não” trước những tình huống như vậy, phân tích chính xác, quyết đoán đúng để chiến thắng sự xảo quyệt, âm mưu của địch. Trong 12 ngày đêm chiến đấu đối phó với cuộc tập kích không quân chiến lược Lai-nơ-bếch-cơ 2 của đế quốc Mỹ trên bầu trời Hải Phòng-Hà Nội, quân và dân ta làm nên chiến thắng lẫy lừng. Thiệt hại nặng nề buộc Mỹ phải tuyên bố ngừng mọi hoạt động đánh phá miền Bắc và ký hiệp định Pa-ri ngay sau đó ít ngày.

 

Có một “Điện Biên Phủ dưới nước”

 

Theo ông Nguyễn Khắc Phòng, qua nghiên cứu nhiều tài liệu lịch sử của nước ta và một số nước khác như Mỹ, Liên Xô về cuộc chiến tại Việt Nam cho thấy, khi chuẩn bị cho kế hoạch đưa B52 đánh, phá Thủ đô Hà Nội và thành phố Hải Phòng, chính Tổng thống Mỹ Nich-xơn trực tiếp duyệt và quyết định đánh phá 16 mục tiêu ở Hà Nội và 13 mục tiêu ở Hải Phòng. Ngày 14-12-1972, Mỹ tiến hành đợt thả thủy lôi mới ở Hải Phòng. Ngày 17-12-1972, chúng tiếp tục thả thủy lôi phong tỏa đường vào cảng Hải Phòng nhằm cắt đứt sự chi viện của miền Bắc vào chiến trường miền Nam, cũng như ngăn chặn nguồn hàng hóa giúp đỡ cách mạng nước ta qua đường biển từ cộng đồng XHCN và bạn bè quốc tế.

 

Ông Nguyễn Thái Phong, Đội trưởng Đội phá thủy lôi Quyết Thắng của Ty bảo đảm Hàng hải thuộc Cục Vận tải đường biển (nay là Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải Miền Bắc) cho biết: “Năm 1972, cảng biển Hải Phòng bị đánh phá vô cùng ác liệt. Địch muốn phong tỏa và cắt đứt mọi liên hệ của miền Bắc Việt Nam với bên ngoài qua đường biển nên dội bom không thương tiếc, thả hàng ngàn quả thủy lôi xuống các luồng, lạch để tàu bè không thể ra, vào cảng”. Quân, dân Hải Phòng 2 lần chống địch phong tỏa đường sông, đường biển, rà phá thủy lôi, bom từ trường với hàng nghìn ngày quyết liệt, có hy sinh nhưng chiến thắng vẻ vang. Từ năm 1967 đến 1973, lực lượng Bảo đảm an toàn hàng hải phá gần 2.000 quả thủy lôi trên toàn miền Bắc, trong đó có khoảng 800 quả phá tại vùng biển Hải Phòng.

 

 Những ngày cuối tháng 12-1972, thành phố Hải Phòng vừa tập trung cao nhất hỏa lực phòng không phối hợp cùng quân, dân Thủ đô Hà Nội  và miền Bắc đánh thắng cuộc tập kích đường không bằng máy bay B52, vừa huy động các lực lượng mở những đợt tổng công kích phá lôi trên luồng Nam Triệu, ngã ba Quả Xoài, Lạch Huyện… cả ban ngày lẫn ban đêm. Đến ngày 5-2-1973, các luồng vận tải được phá sạch thủy lôi thông tuyến. Luồng Nam Triệu vào cảng Hải Phòng khai thông, đón các tàu dồn dập ra, vào. “Công cuộc phá thủy lôi ở các cảng biển, cửa sông có sự đóng góp, hy sinh dũng cảm của nhiều người, lập nên chiến thắng vẻ vang, là một “Điện Biên Phủ dưới nước” góp phần đập tan cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ và mưu đồ phong tỏa sông, biển Hải Phòng của địch”, ông Thái Phong nhấn mạnh. Mong muốn của ông và nhiều người là thành phố Hải Phòng, trung ương sẽ xây dựng được tượng đài chiến thắng chống cuộc phong tỏa sông, biển của đế quốc Mỹ, đặt tại cửa sông Bạch Đằng, để nhắc nhớ  các thế hệ sau luôn ghi nhớ, phát huy chiến công oai hùng của cha ông.

 

Bài và ảnh: Phương Nam

.