Dấu ấn Việt Nam vì một thế giới không vũ khí hóa học
Cập nhật lúc11:23, Thứ Năm, 20/04/2017 (GMT+7)

Sự kiện kỷ niệm 20 năm Công ước Cấm vũ khí hóa học (CWC) có hiệu lực và cũng là 20 năm thành lập Tổ chức Cấm vũ khí hóa học (OPCW) vào ngày 26-4 tới tại thành phố La Hay (Hà Lan), được xem là dịp để cộng đồng quốc tế cùng tôn vinh những nỗ lực suốt 2 thập kỷ qua của OPCW và nhiều nước, trong đó có Việt Nam, nhằm ngăn ngừa, xóa bỏ vũ khí hóa học trên thế giới, cũng như thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp hóa chất vì mục đích hòa bình. Đây cũng là thời điểm để cộng đồng quốc tế cùng chia sẻ kinh nghiệm, phương hướng và giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của OPCW trong thời gian tới.

 

Bộ đội Hóa học xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh. (Nguồn Trang tin điện tử Binh chủng Hóa học - Bộ Tư lệnh Hóa học)
Bộ đội Hóa học xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh. (Nguồn Trang tin điện tử Binh chủng Hóa học - Bộ Tư lệnh Hóa học)

 

Nhìn lại lịch sử, mặc dù các loại hóa chất độc, như tên tẩm thuốc độc, khói thạch tín, khói hơi ngạt... đã được loài người sử dụng tương đối phổ biến trong các cuộc chiến tranh hàng nghìn năm về trước, song phải đến năm 1675, thỏa thuận quốc tế đầu tiên trên thế giới về việc sử dụng vũ khí hóa học mới được Đức và Pháp ký kết tại Xtra-xbuốc (Pháp), nghiêm cấm sử dụng đạn tẩm độc. Gần 200 năm sau, Công ước Brúc-xen năm 1874 về Luật và Tập quán chiến tranh ra đời, trong đó cấm sử dụng các loại vũ khí, vật liệu phóng hay chất có độc nhằm gây sát thương. Đến năm 1899, các bên tham gia Hội nghị Hòa bình La Hay ở Hà Lan đã ký kết Công ước La Hay, nhất trí cấm sử dụng chất độc và vũ khí độc. Bất chấp những quy định này, thế giới đã chứng kiến những hậu quả tàn khốc do vũ khí hóa học gây ra trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất khi cả hai phe tham chiến đều dùng hơi cay, khí clo, khí photgen gây ngạt chứa trong chai, đạn pháo, đạn cối làm gần 1,4 triệu người bị nhiễm độc vì hơi ngạt, trong đó đã có hơn 90.000 người tử vong. Trong thế kỷ 20, nhiều nước phát triển đã đầu tư nguồn lực đáng kể cho các chương trình vũ khí hóa học và đã sử dụng chúng trong một số cuộc chiến tranh, gây thương vong cho dân thường và để lại nhiều hậu quả nặng nề đối với môi trường.  

 

Trong bối cảnh nói trên, nhân loại tiến bộ ngày càng ý thức được về những nguy cơ, tác hại của vũ khí hóa học đối với tiến trình hòa bình, an ninh và phát triển kinh tế-xã hội của các quốc gia và lên tiếng kêu gọi xây dựng một khuôn khổ pháp lý toàn cầu để kiểm soát vũ khí hóa học. Sau hơn 20 năm thương lượng căng thẳng, ngày 13-11-1993, 130 quốc gia đã ký kết CWC tại Pa-ri (Pháp); tiếp đó, đến năm 1997, công ước này chính thức có hiệu lực, dẫn tới OPCW cũng đi vào hoạt động nhằm bảo đảm việc thực hiện CWC một cách hiệu quả. CWV với 24 điều khoản và 3 phụ lục, cấm các nước phát triển, sản xuất hoặc yêu cầu sản xuất, tàng trữ và sử dụng vũ khí hóa học; không được trực tiếp hay gián tiếp chuyển đổi vũ khí hóa học sang nước khác; không tham gia các chiến dịch quân sự có sử dụng chất độc hóa học; không tài trợ, khuyến khích hay xúi giục nước khác tham gia vào các hoạt động bị cấm theo công ước; các quốc gia thành viên được yêu cầu phá hủy toàn bộ kho vũ khí hóa học và các cơ sở sản xuất vũ khí hoá học mà họ sở hữu trong thời hạn không quá 10 năm sau khi thông qua công ước.  

 

Việt Nam đã ký CWC ngay từ khi văn bản ra đời và đã phê chuẩn vào tháng 8-1998. Kể từ đó đến nay, Việt Nam luôn tỏ rõ là thành viên tích cực và tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của quốc gia thành viên. Quan hệ hợp tác Việt Nam-OPCW được đẩy mạnh, đặc biệt trong lĩnh vực tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của các ngành, đơn vị và doanh nghiệp liên quan cũng như hợp tác đào tạo chuyên gia kỹ thuật. Việt Nam thường xuyên có các chuyên gia kỹ thuật làm việc cho OPCW, đồng thời hợp tác và phối hợp tốt với OPCW trong việc đón các đoàn hỗ trợ kỹ thuật và thanh sát công nghiệp của OPCW đến các cơ sở công nghiệp hoá chất của Việt Nam và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quốc gia về việc thực hiện CWC. Ngày 3-8-2005, Thủ tướng Việt Nam đã ký Nghị định về việc thực hiện Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng và phá hủy vũ khí hóa học. Trong chuyến thăm Việt Nam năm 2006, Tổng Giám đốc OPCW Rô-giê-li-ô Phi-tơ nhận định Việt Nam là một trong số những nước có hệ thống quy định pháp lý ở cấp độ quốc gia sớm nhất và đầy đủ nhất liên quan đến việc thực hiện CWC và điều đó thể hiện sự nghiêm túc trong việc thực hiện những cam kết mà Chính phủ Việt Nam đưa ra khi ký công ước.    

 

Thực hiện đường lối đối ngoại tích cực, chủ động hội nhập quốc tế được đưa ra tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 12, Việt Nam đã ứng cử và trở thành thành viên của Hội đồng chấp hành OPCW nhiệm kỳ 2016-2018. Đây là một trong 4 cơ quan chính của OPCW, gồm 41 thành viên đến từ khắp các châu lục, có thẩm quyền quyết định tiến hành các biện pháp cần thiết trong trường hợp quốc gia thành viên không tuân thủ CWC.

 

TTXVN                    

.