Ngày quyết định tương lai của Tổng thống Nam Phi
Cập nhật lúc10:34, Thứ Năm, 08/02/2018 (GMT+7)

Sức ép đòi Tổng thống Nam Phi Gia-cốp Du-ma từ chức đang lớn hơn bao giờ hết sau khi Quốc hội Nam Phi vừa bất ngờ hoãn lễ trình bày Thông điệp quốc gia năm 2018 của nhà lãnh đạo 75 tuổi này. Việc ông Du-ma nhất quyết không từ chức đang đẩy đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) cầm quyền vào sự chia rẽ sâu sắc nhất kể từ năm 1994 khi ANC lên nắm quyền lãnh đạo đất nước Nam Phi.        

Theo thông lệ hằng năm, Tổng thống Du-ma sẽ phải trình bày Thông điệp quốc gia trước toàn thể thành viên Quốc hội tại thành phố Kếp Thao vào ngày 8-2 tới. Đây là một trong những sự kiện chính trị quan trọng và được dư luận Nam Phi quan tâm bậc nhất trong năm vì nó sẽ đề cập các chương trình hành động của chính phủ trong năm 2018 thông qua các mục tiêu đối nội và đối ngoại cụ thể. Tuy nhiên, việc các nhà lãnh đạo hàng đầu của ANC sẽ có cuộc họp khẩn cấp trong ngày 7-2 để bàn về khả năng phế truất ông Du-ma khiến mọi kế hoạch có thể bị đảo lộn vào phút chót.

 

Sức ép đòi Tổng thống Nam Phi Gia-cốp Du-ma từ chức đang lớn hơn bao giờ hết.                         Ảnh: AAP
Sức ép đòi Tổng thống Nam Phi Gia-cốp Du-ma từ chức đang lớn hơn bao giờ hết. Ảnh: AAP

 

Vị trí của ông Du-ma thực tế  bị lung lay từ hồi tháng 12 năm ngoái khi ông phải nhường vai trò lãnh đạo đảng ANC cho Phó tổng thống Ci-rin Ra-ma-phô-xa sau khi vướng phải một loạt cáo buộc tham nhũng và lãng phí tài sản công. Cả nước Nam Phi dậy sóng từ tháng 4 năm ngoái với làn sóng biểu tình phản đối lan khắp đất nước. Tại Giô-han-nét-buốc, hàng trăm cảnh sát và lực lượng vũ trang trung thành với ông Du-ma  triển khai vòng vây bảo vệ bên ngoài tòa nhà Luthuli House, nơi đặt trụ sở ANC. Sau khi cảnh sát và lực lượng vũ trang dùng lưu đạn cay và súng bắn đạn cao su giải tán, đám đông chuyển sang bao vây khu dinh thự của gia đình tỷ phú Gúp-tát, vốn có quan hệ gần gũi với Tổng thống Du-ma.

Trước đó, hồi tháng 11-2016, Chánh Thanh tra Nhà nước Thu-li Ma-đôn-xê-la công bố báo cáo theo lệnh của Tòa án Tối cao Nam Phi. Báo cáo đưa ra những nghi ngờ về sự thông đồng giữa cơ quan hành pháp, Tổng thống Du-ma và một số bộ trưởng với gia tộc giàu có và nổi tiếng gốc Ấn Độ Gúp-tát. Gia đình này bị nghi ngờ  gây ảnh hưởng tới Tổng thống Du-ma để ông bổ nhiệm một số bộ trưởng trong nội các phục vụ lợi ích của họ.

Tại các thành phố lớn khác như thủ đô Prê-tô-ri-a, thành phố Đu-ban dòng người biểu tình giương cao biểu ngữ đòi ông Du-ma từ chức, phản đối tình hình kinh tế đang xuống dốc, đặc biệt sau khi các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế đồng loại hạ mức tín nhiệm của Nam Phi. Những tranh cãi giằng co trong nội bộ giới cầm quyền Nam Phi càng trở nên nóng hơn khi Tòa án Hiến pháp Nam Phi ra phán quyết mang tính đối đầu với Tổng thống Du-ma. Theo đó, nhà lãnh đạo của Nam Phi bị buộc phải trả lại “trong vòng 45 ngày” số tiền công quỹ mà ông  dùng để sửa sang biệt thự riêng. Dù Chính phủ Nam Phi cố gắng giải thích rằng việc nâng cấp khu biệt thự là biện pháp an ninh dành cho tổng thống, nhưng sự bào chữa này càng khiến người dân phẫn nộ. Nhiều thành viên trong nội các Nam Phi  lên tiếng đòi ông Du-ma này từ chức. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến ông Du-ma tiến hành cuộc cải tổ nội các và sa thải hàng chục người "quay lưng lại" với ông. Trong số những người bị mất chức có Bộ trưởng Tài chính Gót-han, nhân vật rất có uy tín và được đánh giá cao về năng lực. Việc ông Gót-han mất chức  khiến không chỉ phe đối lập mà ngay cả những đồng minh ủng hộ Tổng thống Du-ma cũng quay ra phản đối, từ đó dẫn đến sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ ANC.  Bản thân hai đối tác liên minh với ANC gồm Liên hiệp Công đoàn Nam Phi (COSATU) và Đảng Cộng sản Nam Phi (SACP) cũng nhiều lần yêu cầu ông Du-ma từ chức.

Sở dĩ ông Du-ma vẫn tiếp tục nắm quyền và vượt qua nhiều sóng gió chính trị trong thời gian qua là do ông vẫn được một nhóm trong ANC ủng hộ. Họ là những thành viên đến từ các vùng nông thôn và trong cộng đồng người sắc tộc Zulu của ông Du-ma. Cũng nhờ vậy, ông Du-ma  vượt qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm hồi năm ngoái nhờ những lá phiếu trung thành từ các nghị sĩ của ANC trong Quốc hội. Tuy nhiên, hiện tại sự ủng hộ dành cho ông đang sụt giảm ghê gớm.

Nếu không sớm giải quyết vấn đề lớn nhất đối với ông Du-ma, Ban lãnh đạo ANC lo rằng sẽ có ngày đảng này sẽ mất vị trí lãnh đạo về tay đảng đối lập.

 

TTXVN

.