Sức sống những làn điệu dân ca
Cập nhật lúc22:25, Thứ Bảy, 07/01/2017 (GMT+7)

Vượt qua mọi thử thách về thời gian, trong đời sống hiện đại, người Hải Phòng vẫn duy trì phong trào hát dân ca”. Đó là nhận xét của Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng Nguyễn Đức Giang khi cùng chúng tôi tìm hiểu về hát dân ca tại thành phố Cảng.

 

 

Sức sống các câu lạc bộ, hội người yêu dân ca

 

Từ đội văn nghệ xóm phát triển thành Câu lạc bộ (CLB) dân ca, văn hóa nghệ thuật. Đó là CLB Nguồn Việt (xã An Đồng, huyện An Dương). Kể từ khi thành lập (tháng 10-2003) đến nay, CLB với hơn 50 thành viên, góp phần tích cực bảo tồn và phát huy giá trị loại hình ca nhạc này trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân. Sinh hoạt định kỳ vào ngày 26 âm lịch hằng tháng, CLB dân ca, văn hóa nghệ thuật Nguồn Việt quy tụ những hạt nhân văn nghệ chung quanh khu vực dạy chơi nhạc cụ, biểu diễn múa, hát các làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh, dân ca Hà Nam, ví, dặm Nghệ Tĩnh, hát văn, hát ru và cả những làn điệu chèo bay bổng, mượt mà. Chị Nguyễn Thanh Hương, thành viên CLB cho biết: “Tôi rất vui khi tham gia sinh hoạt tại CLB. Dân ca là một kho tàng vô giá về văn chương, nhất là về âm nhạc đối với bất cứ người Việt Nam nào yêu thích và mong muốn phát triển năng khiếu, thú vui với nghệ thuật truyền thống”.

 

Trong đời sống hiện đại, người dân thành phố Cảng vẫn duy trì phong trào hát dân ca.
Trong đời sống hiện đại, người dân thành phố Cảng vẫn duy trì phong trào hát dân ca.

 

Không gói gọn trong quy mô CLB, Hội những người yêu dân ca và chèo thành phố được thành lập cách đây 2 năm. Ngoài sinh hoạt thường xuyên tại gia đình đại tá Đỗ Mạnh Hùng, nguyên Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố, Chủ tịch hội, các thành viên của hội còn thành lập trang Facebook chung, đăng tải những bài hát, làn điệu mới sưu tầm để cùng luyện tập theo. Ngoài lực lượng nòng cốt như nghệ nhân dân gian Đào Bạch Linh (CLB Xẩm Hải Thành), Nguyễn Thị Thu Hằng (CLB Ca trù Hải Phòng), Hội tập hợp một số nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, học sinh, sinh viên trên địa bàn thành phố tham gia. Mới đây, nhân kỷ niệm 60 năm phát sóng chương trình dân ca của Đài Tiếng nói Việt Nam (1956-2016), Hội những người yêu hát chèo và dân ca Hải Phòng tổ chức gặp mặt hội viên, nhóm, CLB yêu dân ca các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc. Tại buổi gặp mặt, các liền anh, liền chị, những người yêu dân ca thành phố và các tỉnh bạn biểu diễn giao lưu 35 tiết mục chèo, quan họ, xẩm… Có mặt trong buổi gặp mặt ấm cúng này, nhà báo, soạn giả Mai Văn Lạng, Trưởng phòng Dân ca và nhạc cổ truyền, Đài Tiếng nói Việt Nam xúc động: “Hội những người yêu dân ca và chèo Hải Phòng khá “chịu chơi”. Họ làm được những việc mà các tỉnh, thành phố khác chưa làm được, đó là đưa dân ca lên sân khấu không chuyên và quảng bá các giá trị tốt đẹp của dân ca đến đông đảo công chúng”.

 

 

Tìm kiếm và bồi dưỡng nhân tố mới

 

Duy trì hoạt động CLB dân ca, văn hóa nghệ thuật Nguồn Việt như hiện nay, công đầu phải kể đến vai trò của người lĩnh xướng đầy tâm huyết, cũng là chủ nhiệm CLB, đó là nhà thơ, nghệ sĩ không chuyên Nguyễn Thị Minh Hoàn. Sinh ra trong gia đình giàu truyền thống nghệ thuật dân gian ở thôn Cựu Điện, xã Nhân Hòa (huyện Vĩnh Bảo), mẹ là diễn viên gạo cội của chiếu chèo sân đình, bà Minh Hoàn được đắm mình trong những làn điệu dân ca, chèo cổ qua lời ru ngọt ngào của mẹ hay những buổi trốn nhà đi xem hát. Năm 16 tuổi, cái tên Minh Hoàn nổi tiếng khắp làng trên, xóm dưới bởi tích cực tham gia đội văn nghệ đi biểu diễn chào mừng các ngày lễ, Tết của địa phương. Tuy nhiên, không như bạn bè cùng trang lứa thi tuyển vào các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp, vì yêu thích màu áo lính, bà Minh Hoàn xung phong vào bộ đội, công tác tại Trung đoàn 5 Yên Tử. Sau đó bà về làm cán bộ quản lý tại Trường Quân sự (huyện Thủy Nguyên) và tham gia biểu diễn, đào tạo, dạy hát cho các thành viên Đội văn nghệ của đơn vị.

 

Thời gian dài sau nghỉ hưu, cảm thấy buồn chán, bà Minh Hoàn tập hợp chị em trong xóm thành lập đội văn nghệ, sau đó thành lập CLB dân ca, văn hóa nghệ thuật Nguồn Việt. Bà vừa là người biên soạn các bài hát dân ca dựa theo các làn điệu, vừa là người hướng dẫn các thành viên hát sao cho đúng với làn điệu gốc. Những thành viên yêu thích dân ca của CLB đủ các thành phần, lứa tuổi, vì thế nhiều khi “thầy” phải tranh thủ dạy ban đêm. Để có giáo trình truyền dạy, bà Minh Hoàn biên soạn sách “Nhớ nguồn”, tập hợp các bài hát dân ca đặc sắc. Nhờ phương pháp dạy bài bản này, bà thổi vào tâm hồn các thành viên lòng yêu thích dân ca, giúp anh chị em ngày càng gắn bó với CLB.

 

Để phát triển hội viên, Hội tích cực tìm kiếm và bồi dưỡng những nhân tố mới, trước mắt là phối hợp với các đơn vị trường học, tổ chức Đoàn, Đội đưa dân ca vào nhà trường. “Mục đích của việc làm này là nâng cao vốn hiểu biết về hát dân ca, duy trì các bài hát dân ca Việt Nam đang có nguy cơ mai một, tạo nên một sức sống mới về giữ gìn văn hóa truyền thống trong học đường. Bởi chính các em học sinh khi yêu thích các bài dân ca của dân tộc mình, nêu cao trách nhiệm và góp phần giữ gìn, phát huy nền văn hóa dân tộc Việt Nam - mộtdi sản quý báu mà cha ông ta truyền lại”, đại tá Đỗ Mạnh Hùng tâm sự. Quan trọng hơn, việc đưa các bài hát dân ca vào nhà trường nhằm giúp các em học sinh hiểu những giá trị độc đáo trong văn hóa cổ truyền dân tộc. Dư âm của những giai điệu quê hương, những câu ca dao trong những làn điệu dân ca mượt mà chính là mạch nguồn của sự sống, nuôi dưỡng tâm hồn thế hệ trẻ.

Đông Hải

.