Đình làng trong lòng phố
Cập nhật lúc10:22, Thứ Sáu, 17/03/2017 (GMT+7)

Ngôi đình làng những tưởng chỉ xuất hiện ở làng quê, nhưng trong lòng phố cổ Hà Nội vẫn có đình hiện hữu khiến không ít du khách cảm thấy thích thú.

 

Theo sử sách, Hà Nội trước kia là kinh đô của nước Đại Việt, bao quanh là làng. Rồi từ làng mọc lên phố, nhất là ở mạn giáp với sông Hồng – là đường trục giao thông quan trọng bậc nhất bấy giờ, cũng là nơi cung cấp mọi loại hàng hoá và được người từ các tỉnh, thành kéo về lập nghiệp. Vào thời Lê, Nguyễn, bên cạnh một Hà Nội kinh thành còn có Kẻ Chợ mà hạt nhân chính là khu vực phố cổ hiện nay. Những thị dân phố cổ vốn có gốc từ làng. Vì thế, từ làng lên phố chợ lập nghiệp, họ đã mang theo hành trang không thể thiếu được: tay nghề để sinh nhai cùng tâm thức về nguồn cội- chính là mái đình, nơi hội tụ ký ức, cũng là nơi quần tụ người cùng làng, cùng nghề bao bọc nhau giữa phố chợ.  Đình ra đời trong hoàn cảnh đó.

 

Đình Kim Ngân, phố Hàng Bạc.
Đình Kim Ngân, phố Hàng Bạc.

 

Đến nay, nhiều ngôi đình bị phá huỷ trong quá trình đô thị hoá. May mắn thay, còn 7 ngôi đình đã được xếp hạng di tích quốc gia. Trong đó,  đình Thanh Hà ở số 10 ngõ Gạch vốn thuốc thôn Thanh Hà, tổng Đông Xuân, huyện Thọ Xương thờ tướng quân Trần Lựu thời Trần. Đình có hướng đông, còn nguyên dấu tích cửa đình, 3 gian tiền bái. Tại đây còn lưu được một tấm bia có niên đại thuộc loại cổ nhất của Hà Nội từ thời Vua Lê Thái Tổ. Hằng năm, dân địa phương tổ chức lễ hội kỷ niệm ngày sinh và ngày mất của vị Thành Hoàng.

 

Đình Kim Ngân ở số 42 phố Hàng Bạc do người dân Châu Khê (Hải Dương) quyên góp cùng làm để thờ tổ Bách Nghệ, trong đó có nghề của làng cũ là nghề chế tác vàng bạc. Đến thăm đình hôm nay vẫn thấy vẻ hoành tráng với Nghi Môn, sân đình, ba gian tiền tế, ba gian hậu cung.

 

Đình Yên Thái ở số 8 ngõ Tạm Thương, vốn thuộc về thôn Yên Thái, tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương. Đình thờ Linh Nhân Thái Hậu đời Lý, người sùng đạo Phật và xây dựng nhiều ngôi chùa đẹp đến nay vẫn còn. Ngôi đình có mặt bằng chữ công (I) với ba gian tiền tế và ba gian hậu cung.

 

Đình Hà Vĩ hiện ở số nhà 11 phố Hàng Hòm, nguyên là đất của thôn Cổ Vũ Thượng, tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương. Đình thờ tổ nghề sơn của làng Hà Vĩ là Trần Lư. Khi người làng này ra Hà Nội làm hòm, trát, đồ gỗ có sơn lấy tên làng gốc ở huyện Thường Tín, xây đình thờ tổ. Hằng năm đình mở lễ hội vào đầu tháng hai, rước kiệu thờ thần quanh phố. Dân làng Hà Vĩ gốc ở Thường Tín cũng đến dự.

 

Muốn hiểu lịch sử Thăng Long-Hà Nội chỉ cần thăm thú một vòng quanh phố cổ, nơi vẫn còn những mái đình nép mình đâu đó giữa một không gian đô thị đang thay đổi hằng ngày.

 

Gia Bách

.