Nghĩa tình đồng đội với cơ duyên hiếm có
Cập nhật lúc10:58, Thứ Bảy, 12/08/2017 (GMT+7)

Sáng 20-7, tại trụ sở Hội Nhà báo thành phố, diễn ra cuộc gặp gỡ, giao lưu ý nghĩa giữa đại diện một số cơ quan báo chí tại Hải Phòng và cựu chiến binh Chế Trung Hiếu, người có công đầu kết nối với cựu binh Mỹ để tìm ra hố chôn tập thể các liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa (Đồng Nai) năm 1968. Câu chuyện của người cựu chiến binh quê gốc Quảng Ngãi nhưng gắn bó với Hải Phòng từ 40 năm qua hé mở.

 

Ông Chế Trung Hiếu chia sẻ câu chuyện về vị trí hố chôn tập thể tại trụ sở Hội Nhà báo thành phố. Ảnh: Nguyễn Đức Nghĩa

Ông Chế Trung Hiếu chia sẻ câu chuyện về vị trí hố chôn tập thể tại trụ sở Hội Nhà báo thành phố.

Ảnh: Nguyễn Đức Nghĩa

 

Cuộc gặp không hẹn trước…

 

Đó là cuộc gặp đặc biệt giữa cựu chiến binh Chế Trung Hiếu và những người bạn yêu thích ảnh của mình trên diễn đàn của Câu lạc bộ Panoramio, nơi ông tham gia sinh hoạt từ năm 2010 khi bắt đầu nghỉ chế độ. Yêu nhiếp ảnh, đam mê tìm hiểu về những góc chụp ảnh đặc biệt và những tấm ảnh mang thông tin lịch sử, những người cùng sở thích với ông gặp nhau trên diễn đàn mạng xã hội này để trao đổi, chia sẻ mối quan tâm của họ.

 

Và một ngày cách đây 10 năm, thành viên của Câu lạc bộ Panoramio thành phố Hồ Chí Minh, tên Nguyễn Xuân Thắng chia sẻ bức không ảnh (ảnh chụp từ trên cao) chụp sân bay Biên Hòa năm 1968. Bức ảnh vẫn sẽ nằm lặng yên trên diễn đàn, nếu không có một người Mỹ bình luận dưới bức ảnh đó. Kể lại sự tình cờ này, ông Hiếu vẫn không khỏi nghẹn giọng vì cảm động: “Ngày 5-10-2016, Thắng gọi điện cho tôi bảo, “Anh Hiếu ơi, em đăng cái ảnh này gần 10 năm rồi mà chẳng có ai comment. Sao bữa nay em thấy có một ông Mỹ, hình như ông đó bảo có đánh đấm gì ở đây, có cả email của ông ta… Anh dịch thử và xem nói gì nhé…”

 

Ngay lập tức, với vốn ngoại ngữ của mình, ông Chế Trung Hiếu dịch lời bình luận của người Mỹ nọ và nhận ra, đây chính là manh mối để tìm được hố chôn tập thể nhiều chiến sĩ của quân đội Việt Nam từng chiến đấu tại sân bay Biên Hòa trong chiến dịch Mậu Thân 1968. Nội dung bình luận như sau: “Nếu bạn nhìn lên phía con đường, nơi có chỗ rẽ phải, tại ngay ngã ba đó đơn vị quân cảnh số 3 – 3rd Security Police (một đơn vị Mỹ bảo vệ sân bay Biên Hòa) làm nhiệm vụ phòng thủ tại lô cốt Hill 10. Tại đây xảy ra trận chiến vô cùng ác liệt, khi chiến dịch tổng tấn công Mậu Thân bắt đầu. Sau khi trận đánh kết thúc, những người lính hy sinh được chôn ở phía cuối đường băng. Từ tháng 11-1967 đến năm 1968 tôi làm nhiệm vụ trực đêm trên đỉnh tháp nước trong sân bay (mật danh Delta 18). Tôi có nhiệm vụ phát hiện và đánh dấu tia chớp của đạn cối hoặc tên lửa khi đối phương bắn tới. Lúc đó, tôi phải nhấn còi báo động cho lính đang ngủ phải bật dậy ra chiếm lĩnh vị trí chiến đấu sau 7 giây”.

 

Từ đây, tấm ảnh của Nguyễn Xuân Thắng đưa cựu chiến binh Chế Trung Hiếu gặp gỡ xuyên biên giới với cựu binh Mỹ Bob Connor, người bình luận dưới tấm ảnh. Qua thư điện tử, họ kết nối thường xuyên, trao đổi thông tin để từ đó tìm ra 153 hài cốt liệt sĩ tại hố chôn tập thể trên sân bay Biên Hòa, 49 năm sau chiến dịch Mậu Thân 1968. Trong số 153 hài cốt được tìm thấy có 4 liệt sĩ của Hải Phòng. Đó là Nguyễn Văn Tâm, sinh năm 1949 quê ở Trường Sơn (An Lão); Phùng Duy Thái, sinh năm 1944 quê ở Thái Sơn (An Lão); Phạm Văn Khang, sinh năm 1949 quê ở Tiên Lãng và Nguyễn Văn Lai, sinh năm 1948 quê ở Quốc Tuấn (An Dương).

 

Kết nối thiêng liêng

 

“Tôi và Bob Connor trao đổi với nhau hơn 20 email trong 6 tháng. Lúc ngắn, lúc dài. Những thông tin dần rõ hơn. Tất cả cứ như mối duyên thiêng liêng đưa chúng tôi lần theo từng manh mối để tìm đến các liệt sĩ. Chúng tôi liên lạc với Tỉnh Đội Đồng Nai. Ngay sau đó, đại tá Mai Văn Chiến, Phó chính ủy Tỉnh Đội Đồng Nai liên lạc trở lại với tôi...” – ông Chế Trung Hiếu nhớ lại. Nhiều bức thư điện tử sau đó được gửi đi gửi về giữa cựu binh Mỹ và Tỉnh Đội Đồng Nai qua thông dịch viên là ông Chế Trung Hiếu. Lời mời với cựu binh Mỹ được đưa ra với mong muốn nhanh chóng tìm lại được hài cốt các liệt sĩ đã hy sinh anh dũng trong trận đánh sân bay Biên Hòa năm ấy. Qua Bob Connor, có thêm cựu binh Mỹ tham gia là Martin E. Strones, từng là chỉ huy bay ở sân bay Biên Hòa. Qua trao đổi, được biết Martin còn là người trực tiếp chôn các liệt sĩ tại hố chôn này. Từ những kết nối của ông Chế Trung Hiếu, hai cựu binh Mỹ cùng có mặt tại Việt Nam, tham gia vào việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa (Đồng Nai). Từ Hải Phòng, ông Chế Trung Hiếu cũng thu xếp công việc gia đình để có mặt tại Đồng Nam tham gia cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ từ ngày 18-3-2017.

 

Sau 26 ngày, 153 hài cốt liệt sĩ được lực lượng tìm kiếm tìm thấy, an táng và đưa về địa phương. Cựu binh Martin tiếp tục vẽ sơ đồ tác chiến và chỉ thêm nhiều vị trí hố chôn liệt sĩ ở sân bay Tân Sơn Nhất, thành phố Biên Hòa, Bình Phước.

 

Những liệt sĩ yên nghỉ vĩnh hằng sau khi hố chôn tập thể được phát hiện. Song ký ức về cuộc gặp gỡ kỳ lạ và mối duyên giữa cựu chiến binh Hải Phòng với các cựu binh Mỹ để tìm ra 153 liệt sĩ vẫn còn rung động những người biết câu chuyện này. Kể lại cho chúng tôi nghe hành trình liên lạc, thông dịch và tìm hài cốt liệt sĩ trên sân bay Biên Hòa, ông Chế Trung Hiếu vẫn nghẹn ngào khi nhắc lại giây phút “gặp” các liệt sĩ: “Đúng 9 giờ 45 sáng 13-4-2017, toàn đội 1237 và những người có mặt trên hiện trường vỡ òa trong sung sướng, nghẹn ngào xúc động. Ai cũng giàn dụa nước mắt. Những di vật của các anh được tìm thấy dưới lớp ni-lông bị cháy chôn sâu gần 3 mét đất đây rồi… Những chiếc dép nhựa, vài dây đeo súng, những mẩu xương đã mục và quần áo… trang phục của các anh!!!”

 

“Chỉ sau nhát cuốc đầu tiên, chúng tôi nhận ra anh em mình nằm đấy…” – lời tâm sự cảm động của cựu chiến binh Chế Trung Hiếu phần nào lý giải cơ duyên hiếm có giúp ông làm tròn vai trò gắn kết những cựu chiến binh ở hai bờ chiến tuyến sau gần nửa thế kỷ, để tìm được đồng đội từ nơi chốn hư vô, đưa họ về lại quê hương, gia đình. Chiến tranh lùi xa, còn nhiều liệt sĩ vẫn nằm lại nơi chiến trường một thời máu lửa. Và những người đồng đội của các liệt sĩ còn lại ngày nay như ông Chế Trung Hiếu, với tấm lòng và trách nhiệm của mình vẫn từng ngày hướng về các liệt sĩ với nghĩa tình đồng đội, để mong sớm đưa các liệt sĩ trở về đoàn tụ với người thân và yên nghỉ tại quê hương.

 

Cựu chiến binh Chế Trung Hiếu, quê gốc Quảng Ngãi. Ông nhập ngũ năm 1964, tham gia chiến đấu ở chiến trường miền Nam. Tháng 7-1972, ông bị thương nặng và được chuyển ra miền Bắc. Sau đó học tại Trường đại học Cơ điện. Năm 1977, ông về Hải Phòng sinh sống và lập gia đình. Từ đó, ông gắn bó với Hải Phòng và trở thành công dân của thành phố Cảng. Từng công tác tại Viện Quy hoạch Hải Phòng từ năm 1978, nghỉ chế độ từ năm 2010, ông Chế Trung Hiếu tham gia dạy tiếng Anh tại Trung tâm Ngoại ngữ Hải Phòng trong 10 năm (từ 1989-1999). Vốn ngoại ngữ giúp ông kết nối các cựu binh Mỹ để tìm ra hố chôn tập thể các liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa 49 năm trước.

 

Linh Phong

 

.