Di tích đồn cổ Xuân Đám
Cập nhật lúc21:21, Chủ Nhật, 16/07/2017 (GMT+7)

Di tích đồn cổ Xuân Đám, tại thôn Cát Đồn, xã Xuân Đám, đảo Cát Bà (huyện Cát Hải) được xếp hạng là di tích khảo cổ học cấp thành phố năm 2011. Cùng với đồn cổ Ngọc Vừng (Hạ Long), đồn cổ Xuân Đám là những công trình quân sự thời nhà Nguyễn tại vùng vịnh Hạ Long – Cát Bà còn lưu dấu tích đến ngày nay.

 

Dấu tích tường thành còn lại của đồn cổ Xuân Đám.
Dấu tích tường thành còn lại của đồn cổ Xuân Đám.


Hiện nay cửa phía Đông Nam còn giữ lại được tường đá, cửa Tây Bắc chỉ còn dấu vết nền đất. Đồn không có hào vì vụng Cát Đồn ôm trọn mặt Đông Nam. Các hướng còn lại dựa lưng vào đồi Thượng. Dấu vết còn lại của các viên đá tảng chứng tỏ đây là một công trình được xây, kè đá chắc chắn, cách mặt biển khoảng 30 m. Đây có thể là đài quan sát các hoạt động tại vụng biển Cát Đồn, nhằm cung cấp thông tin kịp thời cho đồn canh bờ biển.


Đồn Xuân Đám được xây dựng vào năm Minh Mạng thứ 20 (1840) có nhiệm vụ canh giữ vùng biển Cát Bà. Theo Sách “Đại Nam nhất thống chí” triều Nguyễn, đồn canh này có tên là Bảo Ninh Hải, ở cách huyện Nghiêu Phong (huyện Cát Hải ngày nay) 70 dặm về phía Đông Nam, chu vi 77 trượng; cao 5 thước; đắp năm Minh Mạng thứ 20 (1839); biên chế đồn có 50 lính, 1 cai đội và hai thuyền lớn để hỗ trợ với Bảo Tĩnh Hải (đồn Ngọc Vừng ngày nay).


Đồ án xây dựng còn lưu lại ghi rõ đồn Xuân Đám có hình vuông, thường gặp trong các tòa thành và đồn bảo vệ thời Nguyễn, dài 80 m, rộng 75 m. Vách trong và vách ngoài đều được xây đá kè thẳng đứng, cao gần 3 m, tường dày 3,35 m. Bốn góc đồn xây pháo đài nhô ra ngoài, kích thước của mặt pháo đài dài 14 m và sườn pháo đài dài 8 m. Đồn mở hai cửa chính giữa tường mặt Đông Nam quay ra biển (mặt chính) và mặt Tây Bắc đi lên đồi Thượng. Mỗi cửa rộng 2,45 m.


Đồn cổ Xuân Đám là di tích lịch sử văn hóa quan trọng gắn liền với quá trình hình thành vùng đất, con người Cát Bà trong suốt quá trình bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biển đảo trên vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc. Đồn cần tiếp tục được tôn tạo, trùng tu làm “trường thành” góp phần bảo vệ đảo và trở thành điểm tham quan, du lịch giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.


Bảo Nam

.