Linh thiêng phủ Thượng Đoạn
Cập nhật lúc21:15, Thứ Tư, 22/11/2017 (GMT+7)

Phủ Thượng Đoạn, phường Đông Hải 1 (quận Hải An) được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1992 là một trong “tứ linh từ” của huyện An Dương xưa, nay là địa chỉ du lịch tâm linh thu hút đông đảo người dân và du khách đến với Hải Phòng.

 

 

 

Theo truyền ngôn, phủ Thượng Đoạn được xây dựng khoảng thế kỷ 16, qua nhiều lần tu sửa, tôn tạo có quy mô kiến trúc tinh xảo và bề thế như ngày nay. Bước chân vào di tích, du khách chìm đắm trong không gian kiến trúc đền, phủ cổ truyền mang đậm dấu ấn tục thờ Mẫu đặc trưng của người Việt. Di tích được dựng trên khu đất cao, thoáng đãng, quay mặt về hướng nam trong tư cách “thánh nhân nam diện nhi thính thiên hạ” (có nghĩa bậc thánh nhân ngồi quay hướng nam mà nghe thiên hạ tâu bày). Trước mặt phủ có hồ nước là điểm tụ thuỷ tạo nên thế phong thuỷ, hài hoà âm dương, tích phúc cho thế đất nơi đây. Kiến trúc phủ bố cục theo lối “tiền nhất - hậu đinh”, gồm 3 lớp: tam quan, bái đường và hậu cung. Điểm nhấn nổi bật nhất là các mảng chạm khắc gỗ trong di tích. Các chi tiết chạm nổi, chạm bong kênh trên gỗ được thể hiện trên các đầu dư, vì nách, vì nóc, kẻ, bẩy với các đề tài hổ phù, hàm phượng, hàm đào, lưỡng long, cỏ cây, hoa, quả thiêng,… đạt đến trình độ nghệ thuật cao tạo nên một bức tranh sinh động, hoành tráng cho công trình kiến trúc.


Đặc biệt, di tích lưu giữ 23 bản sắc phong có niên đại từ năm 1846 - 1924 phong cho Liễu Hạnh công chúa Thượng đẳng thần và được phụng thờ tại xã Thượng Đoạn. Tương truyền, trong 3 lần hạ giới  của chúa Liễu thì trong lần hạ giới thứ 2, chúa Liễu dừng chân ở vùng biển Hải Phòng, lúc đó dân lành được phúc, kẻ ác bị tai họa và chính tại nơi người dừng chân đó dân làng lập đền thờ thánh Mẫu chính là phủ Thượng Đoạn ngày nay. Các sách xưa như: “Đại Nam nhất thống chí”, “Hải Dương dư địa chí” soạn vào đời Nguyễn đều nhắc đến phủ Thượng Đoạn và xếp vào hàng cổ tích của tỉnh Hải Dương xưa. Phủ Thượng Đoạn nổi tiếng là một trung tâm của xứ Đông (Hải Dương- Hải Phòng) trong việc tôn thờ mẫu, sánh ngang với các di tích thờ mẫu nổi tiếng trong cả nước như: phủ Tây Hồ (Hà Nội), đền Lộ (Hà Tây), đề Sòng (Thanh Hoá), phủ Giầy (Nam Định)…


Ngày nay, hệ thống thờ Mẫu tại phủ Thượng Đoạn gồm hệ thống đầy đủ: Tam toà thánh mẫu, Ngũ vị tôn ông, Tứ phủ quan hoàng, tứ phủ thánh cô, tứ phủ thánh cậu, thánh phụ, thánh mẫu… Hằng năm vào dịp tháng 3 âm lịch, phủ Thượng Đoạn tưng bừng mở hội với các hoạt động tế, lễ và đặc biệt trong lễ hội có nghi thức rước kinh sách từ chùa Vẽ về Phủ để phối thờ. Đây là một hoạt động của lễ hội nhằm nhắc lại sự tích của thánh mẫu: tương truyền trong một kiếp hoá thân chúa Liễu đã quy tam bảo nên lễ hội của phủ có nghi thức rước kinh phật. Bên cạnh các hoạt động tế lễ trang nghiêm, rước sách kính cẩn, lễ hội phủ Thượng Đoạn còn tổ chức một số trò chơi dân gian như: hát ca trù, hát chèo, hát chầu thánh mẫu,… thu hút đông đảo nhân dân và du khách trong, ngoài thành phố về dâng hương và tham dự lễ hội.


Bảo Nam

.