Biến đổi khí hậu- Cơ hội đón những sinh vật mới di cư
Cập nhật lúc08:28, Thứ Ba, 31/01/2012 (GMT+7)

 

Với đặc điểm phần lớn diện tích nằm trong vùng cửa sông hình phễu, đang sụt hạ địa chất tốc độ lớn, Hải Phòng là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu (BĐKH). Tuy nhiên, theo Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam: “BĐKH đối với Hải Phòng không chỉ  là đe dọa mà còn là cơ hội nếu biết tận dụng tốt. Một trong những cơ hội đó là việc tiếp nhận sự di cư của những sinh vật mới”.


Rừng ngập mặn ven biển tại phường Tân Thành (quận Dương Kinh) là lá chắn bảo vệ đê biển 1 và là nơi phát triển nguồn lợi thủy sản mang giá trị kinh tế. 				          Ảnh: Hoàng Phước

Rừng ngập mặn ven biển tại phường Tân Thành (quận Dương Kinh) là lá chắn bảo vệ đê biển 1 và là nơi phát triển nguồn lợi thủy sản mang giá trị kinh tế

Ảnh: Hoàng Phước

 

Trong cuốn sách “Tầm nhìn kinh tế biển và phát triển thủy sản Việt Nam” các nhà khoa học chỉ rõ, từ năm 1979 đến nay, vành đai nhiệt đới mở rộng về phía cực nam và bắc tổng cộng từ 225 đến 530 km. Điều này dẫn đến sự di cư về phía Bắc của nhiều nhóm sinh vật quen sống trong vùng biển ấm phía nam, trong đó có nhiều sinh vật là nguồn lợi thủy sản. Cá cơm vốn chỉ thấy ở vùng biển phía nam. Nhưng khoảng mười năm trước, loài cá này bắt đầu ở vùng biển phía Bắc. Cuối năm 2008, ốc nhảy và sò lông di cư hàng loạt đến vụng Chân Mây phía bắc đèo Hải Vân. Những sự kiện đó báo hiệu một biến động khó đảo ngược của sinh vật biển và dự kiến sẽ có không ít sinh vật được nuôi trồng thành công ở phía nam có thể phát triển ở vùng biển Hải Phòng. GS, TS Nguyễn Đình Hòe giới thiệu một trong những đối tượng có thể nghiên cứu là cây cỏ nến Typha. Cây cỏ nến phổ biến ở vùng đất ngập nước ngọt-lợ vùng cửa sông ở 3 tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau. Phấn hoa của các loài cỏ nến được sử dụng trong y học cổ truyền phương Đông với tên là bồ hoàng. Phần gốc non của cây cỏ nến làm rau để ăn và gọi là rau bồn bồn; đây là một loại rau sạch, có giá trị kinh tế cao, được nhiều nông dân trồng để phát triển kinh tế gia đình. Nông dân vùng U Minh Hạ trồng bồn bồn xen với lúa, kết hợp nuôi cá. Giá bồn bồn tươi ở thị trường Cà Mau có lúc lên đến 30-40 nghìn đồng/kg. Cỏ nến còn có thể dùng để sản xuất ethanol làm nhiên liệu sinh học. Rễ cỏ nến có khả năng chống xói mòn rất tốt. Thời gian dài qua đi, cỏ nến có vai trò tích cực trong việc làm khô đầm lầy. Vai trò điều hòa sinh thái của cây cỏ nến khiến cho hóa chất bảo vệ thực vật hay thuốc chữa bệnh cho tôm, cá hầu như không cần sử dụng. Cỏ nến có tác dụng lọc nước, làm giảm các chất thải nhất là chất hữu cơ đổ vào hồ, đầm, từ đó làm giảm khả năng hồ, đầm bị phú dưỡng.

Tuy nhiên, BĐKH cũng gây nhiều tác động tiêu cực tới trữ lượng các bãi cá và nghề đánh bắt trên các vùng biển nước ta. Cường độ mưa lớn làm cho nồng độ muối giảm đi trong một thời gian ngắn dẫn đến sinh vật nước lợ và ven bờ, đặc biệt là loài nhuyễn thể hai vỏ (nghêu, ngao, sò…) bị chết hàng loạt do không chống chịu nổi với nồng độ muối thay đổi. Các loại cá nhiệt đới kém giá trị kinh tế tăng, ngược lại các loại cá cận nhiệt đới có giá trị kinh tế cao bị giảm hoặc mất hẳn. Thay đổi nhiệt độ  làm dịch bệnh xảy ra cho nhiều loại cây trồng, vật nuôi, cùng với môi trường nước xấu đi, là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các loài vi sinh vật gây hại. Trong số động/thực vật biển di cứu ngoài sinh vật nguồn lợi cũng sẽ có các sinh vật gây hại. Cần có nghiên cứu dự báo những biến động này để có thể chủ động điều chỉnh nghề đánh bắt, nuôi trồng, chế biến và bảo vệ môi trường cho phù hợp.

BĐKH liên quan đến sự “bành trướng” và mở rộng của môi trường biển. Do đó, việc chủ động nghiên cứu, xác định sinh vật nuôi thích nghi với sự thay đổi của môi trường, khí hậu là rất cần thiết. Thực tế này cho thấy cần có sự thay đổi cách tư duy về quản lý và khai thác tài nguyên biển. Chúng ta không chỉ ở bên cạnh biển và đối mặt với biển mà cần chung sống với biển và biến đổi khí hậu. Đây cũng là điều kiện để  thành phố mạnh hơn về kinh tế biển, làm giàu từ biển, phát huy mọi tiềm năng từ biển với tầm nhìn dài hạn.

Nguyên Mai

Ý kiến của bạn
Họ tên
Email
Tiêu đề
Nội dung