Các nguồn gây ô nhiễm "bủa vây" kênh Hòn Ngọc
Cập nhật lúc11:12, Thứ Bảy, 06/05/2017 (GMT+7)
Theo báo cáo của Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên, kênh Hòn Ngọc đang bị ô nhiễm do có hệ thống mương chằng chịt nối vào như hình xương cá, hứng chịu toàn bộ nước thải dân sinh, công nghiệp và nước mưa trên địa bàn đổ về.

 

Kênh Hòn Ngọc vốn nhỏ, hẹp lại dày đặc bèo tây ngăn dòng chảy làm tăng ô nhiễm.
Kênh Hòn Ngọc vốn nhỏ, hẹp lại dày đặc bèo tây ngăn dòng chảy làm tăng ô nhiễm.
Theo ông Nguyễn Trần Quỳnh, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên, kênh Hòn Ngọc phục vụ nước tưới cho 7.328,9 ha đất sản xuất nông nghiệp và 345,6 ha nuôi trồng thuỷ sản nước ngọt; cung cấp nước sinh hoạt, nước thô cho 16 nhà máy nước mini nông thôn và nhà máy nước lớn như Dương Kinh (xã Đông Sơn). Ngoài ra, kênh còn cấp nước cho hàng chục cơ sở sản xuất nhỏ, làng nghề, các cơ sở y tế, như: làng nghề Mỹ Đồng (xã Mỹ Đồng), Bệnh viện đa khoa Thuỷ Nguyên (xã Thuỷ Sơn), Xí nghiệp Xăng dầu K31 (xã Kỳ Sơn), Công ty thép Sông Đà (xã Hoàng Động)…
Song hiện kênh Hòn Ngọc bị ô nhiễm. Quan trắc chất lượng nguồn nước của Sở Tài nguyên - Môi trường cho thấy, so với quy chuẩn Việt Nam về chất lượng nước mặt, kênh Hòn Ngọc có dấu hiệu ô nhiễm về hữu cơ và đặc biệt ô nhiễm kim loại nặng, phenol và vi sinh vật. Mức độ ô nhiễm kênh Hòn Ngọc nặng hơn sông Giá và chỉ sau kênh trung thủy nông huyện Tiên Lãng.
 
Hiện, nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý của hầu hết gia đình thuộc 16 xã mà kênh chảy qua đổ thẳng vào kênh. Đó là chưa kể hàng chục điểm kinh doanh ăn uống, rửa xe máy nhỏ lẻ khác xả gián tiếp vào kênh Hòn Ngọc. Đơn cử, ngay tại đầu cầu Trịnh Xá (xã Thiên Hương) bắc qua kênh Hòn Ngọc có hai điểm chuyên rửa, sửa chữa xe ô tô. Tại xã Tân Dương cũng có 2 điểm chuyên rửa xe ô-tô Liên Doanh và Lệ Bích cạnh mương Tân Dương. Theo người dân phản ánh, hằng ngày, mỗi điểm rửa xe này có từ 20-30 xe tải lớn, nhỏ ra vào sử dụng nước hút lên tại mương và cũng xả luôn xuống mương chảy về kênh Hòn Ngọc, khiến dầu máy loang lổ trên cả đoạn mương gần đó. Không chỉ vậy, nhiều nguồn nước thải từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và y tế đổ vào kênh Hòn Ngọc, như: nhà hàng Vườn 66, nhà hàng Nam Triệu Giang (cùng ở xã Tân Dương), làng nghề Mỹ Đồng (xã Mỹ Đồng); 2 ga-ra Anh Quý và Thanh Hà (cùng ở xã Thuỷ Sơn), hàng chục cơ sở sản xuất bún tại 2 xã Thiên Hương, Thủy Sơn. Các cơ sở này đều chưa được cấp phép xả thải, song vẫn đổ nước thải vào kênh Hòn Ngọc. Bên cạnh đó, dư lượng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật từ hoạt động sản xuất nông nghiệp trên địa bàn 16 xã cũng ngày đêm xả trực tiếp vào kênh hoặc gián tiếp qua các kênh nhỏ. 
 
Trong khi đó, kênh Hòn Ngọc ngày càng bị bồi đắp, bị phủ kín bởi lớp bèo tây dày đặc. Mỗi năm, lực lượng làm thủy lợi thu dọn hơn 200 nghìn m2 bèo tây  nhưng cũng chưa thấm vào đâu. Tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn bảo vệ dòng kênh ngày càng phức tạp, làm thu hẹp dòng chảy, giảm dung tích tích trữ và gây ô nhiễm nguồn nước. Từ năm 2009 đến tháng 3 - 2017, có 54 công trình vi phạm lấn chiếm, hành lang bảo vệ trên kênh Hòn Ngọc. Công ty khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên rất vất vả trong việc phối hợp xử lý 39 vụ, còn 15 vụ phức tạp chưa giải quyết xong. Để bảo vệ nguồn nước kênh Hòn Ngọc, hằng năm, công ty kết hợp các địa phương giải tỏa đăng đó, thu dọn bèo tây, vớt rác, tạo sự thông thoáng cho dòng nước. Công ty cắm mốc chỉ giới bảo vệ nguồn nước kênh Hòn Ngọc và điều chỉnh tưới tiêu cho các kênh nhánh, điều chỉnh một số nguồn thoát nước thải công nghiệp theo hướng không xả thải vào nguồn nước nhưng chưa khắc phục được là bao. 
 
Kênh Hòn Ngọc dài 28,4 km, bắt nguồn từ cống An Sơn, xã An Sơn và đổ ra sông Cấm tại cống Bính Động, xã Hoa Động (huyện Thủy Nguyên). Kênh Hòn Ngọc có trữ lượng nước khoảng 12 triệu m3, được cung cấp nước bởi 5 con kênh nhánh là kênh Núi Lấm, Phù Yên, Kiền Bái, Thiên Lâm và Chu (đều nằm trên địa bàn huyện Thủy Nguyên).
 
Phó trưởng Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Thủy Nguyên Bùi Trung Mạnh cho biết, triển khai, cụ thể hóa nội dung Nghị quyết số 23/2013/NQ-HĐND ngày 12-12-2013 của HĐND thành phố về mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp bảo vệ nguồn nước ngọt trên địa bàn thành phố giai đoạn 2013-2020, UBND huyện Thủy Nguyên ban hành Kế hoạch số 99/KH-UBND ngày 19-8-2014 về thực hiện nhiệm vụ, giải pháp bảo vệ nguồn nước trong đó có kênh Hòn Ngọc, có công văn chỉ đạo các phòng ban, xã, thị trấn rà soát quy hoạch liên quan đến kênh Hòn Ngọc, cắm mốc giới hành lang bảo vệ nguồn nước kênh Hòn Ngọc với gần 300 mốc. Đội ngũ cán bộ làm công tác tài nguyên và môi trường của các xã, thị trấn được bổ sung. Năm 2016, Phòng Tài nguyên - Môi trường phối hợp Công an huyện Thủy Nguyên và UBND các xã, thị trấn kiểm tra một số cơ sở rửa xe, xả nước thải vào nguồn nước (trong đó có kênh Hòn Ngọc) không có giấy phép, đề xuất UBND huyện xử phạt vi phạm hành chính 57,7 triệu đồng.
 
Việc bảo vệ kênh Hòn Ngọc rất cần sự chung tay của các cấp, các ngành, các địa phương tăng cường công tác kiểm tra, ngăn chặn các trường hợp vi phạm lấn chiếm hành lang bảo vệ nguồn nước. Huyện cũng cần huy động nguồn lực xã hội hóa gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới để đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạn chế nước thải từ các khu dân cư đổ vào ảnh hưởng đến nguồn nước kênh Hòn Ngọc. Bên cạnh đó, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chung sức bảo vệ kênh Hòn Ngọc. 
 
Bài và ảnh: Bùi Hương 
 

 

.