Báo Hải Phòng - 60 năm đồng hành sự phát triển của thành phố và đất nước
Đi đầu phát hiện, cổ vũ nhân rộng khoán sản phẩm
Cập nhật lúc10:56, Thứ Bảy, 04/03/2017 (GMT+7)

Những năm 1977- 1980, xã Đoàn Xá, khi đó thuộc huyện Đồ Sơn, (nay thuộc huyện Kiến Thụy) là địa phương đầu tiên trong cả nước thực hiện thành công khoán sản phẩm trong nông nghiệp. Chính đáp án từ thực tiễn ở Đoàn Xá là một trong những cơ sở quan trọng để Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Chỉ thị 100, sau đó Bộ Chính trị ra Nghị quyết 10 về khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động, mở ra bước ngoặt trong sản xuất nông nghiệp. Ít ai biết rằng, “cú hích” khiến Đoàn Xá thực hiện “khoán chui” thời điểm ấy là một bài báo của Báo Hải Phòng. Báo Hải Phòng là hai cơ quan báo chí đầu tiên trong cả nước tuyên truyền công khai về khoán sản phẩm (cùng với Đài PT-TH Hải Phòng).

 

Ông Ngô Đăng Ngôn, nguyên Chủ nhiệm HTX Tiến Lập, HTX đầu tiên thực hiện “khoán chui” ở xã Đoàn Xá. 	                        Ảnh: Duy Lân

Ông Ngô Đăng Ngôn, nguyên Chủ nhiệm HTX Tiến Lập, HTX đầu tiên thực hiện “khoán chui” ở xã Đoàn Xá.

Ảnh: Duy Lân

 

“Bài báo chuyển động ngành nông nghiệp”

 

Bên ấm trà đầu xuân, tâm trí ông Phạm Hồng Thưởng, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Đoàn Xá ăm ắp kỷ niệm những ngày cùng người dân nơi đây bí mật thực hiện “khoán chui”. Ông Thưởng khẳng định:

- Tôi nhớ vụ chiêm- xuân năm 1976, cùng nhà báo Hàn Giang (bút danh của cố nhà báo Trịnh Lệnh) của Báo Hải Phòng đi thăm những cánh đồng hiu hắt, cảnh làng  quê se sắt đói nghèo của Đoàn Xá. Chính bài viết của Báo Hải Phòng sau chuyến đi ấy, khiến chúng tôi “cay mũi” phải làm “khoán chui”. Đến giờ, tôi còn nhớ tiêu đề của bài báo ấy “Sản xuất nông nghiệp ở Đoàn Xá: mắc như gà mắc tóc”. Bài báo đăng vào khoảng cuối tháng 12- 1976, đặt ra cho chúng tôi câu hỏi: “Tại sao Đảng giao cho chúng ta từng ấy đất, từng ấy dân mà để dân đói? Rồi phân tích cụ thể nguyên nhân vì sao Đoàn Xá để chậm thời vụ, mất mùa, ban quản lý HTX nông nghiệp lúng túng trong chỉ đạo, nông dân thì ngơ ngác trước đất đai quê mình, sao có đất mà cấy mãi không đủ ăn?”. Bài báo còn so sánh việc năm trước, HTX Tiến Lập “bí mật” thực hiện chia ruộng khoán cho xã viên cày cấy và nộp sản phẩm thì được mùa nhưng sau khi 2 HTX sáp nhập thành HTX toàn xã chỉ cấy được hơn 30 mẫu ruộng, mỗi hộ được vài lạng thóc. Đọc bài, nhiều cán bộ và người dân ở Đoàn Xá thấy “cay mũi”. Cán bộ HTX nông nghiệp bảo nhau phải quyết tâm làm việc gì đó để thay đổi. Ngay sau vụ chiêm xuân năm ấy, theo đề nghị của đông đảo người dân, Ban Thường vụ Đảng ủy xã họp bàn và nhanh chóng quyết định khoán ruộng cho xã viên. Diện tích "khoán thử" nhích dần, năm 1980 lên tới 324 mẫu, khoảng 50% diện tích, nên có tên gọi là "cánh đồng 324", năng suất đạt 45 - 50 tạ/ha, gấp hơn hai lần so với trước khi khoán.

Trầm ngâm một lát, ông Thưởng tiếp câu chuyện:

- Những ngày cuối tháng 5- 1980, Bí thư Huyện ủy Đồ Sơn khi đó là đồng chí Nguyễn Đình Nhiên xuống Đoàn Xá kiểm tra thực tế. Ông Nhiên đi cùng một đồng chí phóng viên Báo Hải Phòng và cán bộ Huyện ủy đến gặp trực tiếp nông dân để hỏi cách làm. Đoàn công tác ở lại Đoàn Xá qua đêm, nghe về tình hình khoán chui đến quá nửa đêm, ghi chép rất tỉ mỉ. Sau những ngày về Đoàn Xá nghe dân nói, xem dân làm, ngày 4-6-1980, Huyện uỷ Đồ Sơn ra Nghị quyết 05 về “thu chiêm, làm mùa”, trong đó “gài” nội dung “giao một phần ruộng đất cho gia đình xã viên”, cho phép áp dụng khoán 50% diện tích trong toàn huyện… Khi có nghị quyết của Huyện ủy Đồ Sơn, Báo Hải Phòng bắt đầu viết bài phản ánh kết quả của phong trào “khoán sản phẩm” ở các xã được huyện chọn làm điểm. Trong đó, nhiều bài báo kể lại những ngày Đoàn Xá thực hiện “khoán chui”, như sự khẳng định Đoàn Xá là điển hình về quy trình ban hành chính sách khi cấp ủy xã ra “nghị quyết khoán” khi có 90% số người dân yêu cầu. Những bài báo sau đó kể lại cả chuyện “Ban Thường vụ Đảng ủy xã họp phiên bất thường và ra “nghị quyết miệng”, cho phép khoán sản phẩm”. Cả xã nắm chặt tay nhau thề tuyệt đối giữ bí mật để “bảo vệ sự nghiệp và bảo vệ cán bộ”. Lúc đó tôi mới biết, thì ra những ngày Đoàn Xá thực hiện “khoán chui”, phóng viên Báo Hải Phòng vẫn âm thầm về địa phương nắm tình hình, tích cóp thành tư liệu cuộc sống, vì thời điểm đó khoán sản phẩm là trái với chủ trương chung. Sau này, có dịp gặp lại nhà báo Hàn Giang, tôi vẫn đùa rằng “nhờ bài báo của ông mà Đoàn Xá bực quá làm “khoán chui”, một bài báo làm chuyển động cả nền nông nghiệp”.

 

Đi đầu tuyên truyền, cổ vũ mở rộng

 

“Ngày 27- 6-1980, Hải Phòng có chuyện động trời: công khai chuyển 6 huyện ngoại thành sang khoán sản phẩm, các xã viên đều bỏ khoán việc”- ông Nguyễn Hoài, nguyên Trưởng ty Nông nghiệp (Sở Nông nghiệp- PTNT ngày nay) nhớ lại. Báo Hải Phòng phổ biến rộng rãi Thông báo của Ban Thường vụ Thành uỷ và Nghị quyết số 24 của Thành ủy Hải Phòng về củng cố tổ chức hợp tác xã, nhằm đẩy mạnh lương thực, thực phẩm, khẳng định chủ trương khoán sản phẩm, bài đăng gần kín 3 trang báo. Sau đó, ngày nào Báo Hải Phòng cũng đăng bài về thực hiện khoán sản phẩm tại 6 huyện. Qua đó, giúp xã viên các HTX hiểu và thực hiện đúng khoán sản phẩm. Thành phố mời báo chí từ trên trung ương về để thông tin rộng rãi việc thực hiện khoán sản phẩm, các báo bạn về nhưng không có tin, bài nào. Mấy tháng sau, đồng ruộng ngoại thành Hải Phòng khởi sắc nhờ khoán mới, Thành uỷ mở hội nghị sơ kết ba tháng làm theo khoán sản phẩm.

 

Ông Bùi Đình Phu, nguyên Chủ tịch UBND huyện Kiến Thụy cho biết: “Giai đoạn Huyện ủy Đồ Sơn ra Nghị quyết số 05, cho phép thực hiện khoán sản phẩm trên 50% diện tích, tôi là Phó chủ tịch UBND huyện phụ trách nông nghiệp. Nhờ những bài viết của cơ quan báo chí địa phương, nhiều nơi biết đến Đoàn Xá. Nhiều đoàn công tác của các địa phương bí mật về Đoàn Xá học kinh nghiệm. Chỉ trong các năm 1979- 1980, Đoàn Xá đón hơn 100 đoàn về thăm. Trong đó, khoảng 40% là các đoàn đến từ hai địa phương cấm khoán sản phẩm mạnh nhất là Hải Hưng và Thái Bình.

 

Dù đã vào độ tuổi “xưa nay hiếm” và nghỉ công tác từ nhiều năm, nhưng ông Nguyễn Hoài, nguyên Trưởng Ty Nông nghiệp vẫn luôn tin tưởng, theo dõi thông tin trên Báo Hải Phòng. Nhiều bài báo được ông cẩn thận cắt ra, dán vào sổ, lưu theo từng năm. Ông rất vui khi thấy trong từng giai đoạn lịch sử của nông nghiệp Hải Phòng luôn có sự đồng hành của Báo Hải Phòng. Đưa chúng tôi xem những bài báo in trên Báo Hải Phòng được ông cẩn thận cắt, đóng thành hơn 50 quyển, ông cười sảng khoái:

 

- Hải Phòng đang xây dựng nông thôn mới từ kinh nghiệm và bài học thực tiễn thời kỳ làm “khoán sản phẩm”, bài học về biết bắt mạch, khơi nguồn sức mạnh lòng dân trong thời kỳ đổi mới. Trên những cánh đồng nông thôn mới của Hải Phòng hôm nay vẫn có bóng dáng của những nhà báo dũng cảm. Báo Hải Phòng đang tiếp tục đồng hành nông thôn, nông dân Hải Phòng trong phong trào xây dựng nông thôn mới như thời kỳ bắt đầu làm khoán sản phẩm trước đây.

 

Hoàng Yên

.